Những thói quen nhỏ của trẻ đang âm thầm "đánh cắp" tương lai, bố mẹ cần chú ý.
Trong hành trình trưởng thành của trẻ, có những thói quen nhỏ, âm thầm và khó nhận ra, giống như những “kẻ trộm vô hình” lặng lẽ bào mòn tiềm năng của con từng chút một. Nhiều bố mẹ chỉ nhận ra tác động của thói quen xấu khi con đã lớn, khi việc điều chỉnh trở nên khó khăn hơn.
Vì vậy, thay vì chờ đến lúc nuối tiếc, hãy cùng nhìn lại và nhận diện sớm 3 thói quen nhỏ ở trẻ mà bố mẹ cần đặc biệt lưu tâm, để kịp thời đồng hành và định hướng cho con ngay từ đầu.
Tính cách thích trì hoãn, chần chừ
Nhiều bố mẹ quen thuộc với cảnh buổi sáng bắt đầu bằng những lời thúc giục vội vã: con vẫn nằm ì trên giường, vừa mặc quần áo vừa lề mề, kết quả là thường xuyên đi học muộn. Khi làm bài tập về nhà, con lại mải nghịch bút, xóa, ngồi thẫn thờ, khiến một bài có thể hoàn thành trong nửa giờ bị kéo dài thành cả tiếng, thậm chí lâu hơn, mà vẫn đầy sai sót.
Thói quen trì hoãn này trước mắt ảnh hưởng trực tiếp đến việc học và sinh hoạt của trẻ. Bài tập không hoàn thành đúng hạn, kết quả học tập sa sút, trẻ dễ bị nhắc nhở, phê bình và dần mất đi sự tự tin vào bản thân.
Về lâu dài, việc trì hoãn kéo dài có thể khiến cuộc sống của trẻ trở nên rối loạn, thiếu nề nếp, gây áp lực tâm lý và ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Khi trưởng thành, thói quen này còn có thể trở thành rào cản trong công việc và các mối quan hệ: khó hoàn thành nhiệm vụ đúng thời hạn, đánh mất sự tin tưởng của người khác và bỏ lỡ nhiều cơ hội phát triển.
Vì vậy, bố mẹ cần đồng hành sớm để giúp con từng bước vượt qua thói quen trì hoãn. Có thể cùng con xây dựng một lịch trình rõ ràng mỗi ngày, sắp xếp các việc cần làm theo mức độ quan trọng và đặt thời hạn cụ thể cho từng nhiệm vụ.
Bên cạnh đó, những khích lệ tích cực cũng rất cần thiết. Khi con hoàn thành công việc đúng hạn, bố mẹ có thể dành cho con những phần thưởng nhỏ phù hợp, như một buổi xem phim cùng gia đình hay một bữa ăn yêu thích. Sự ghi nhận đúng lúc sẽ giúp trẻ hình thành cảm giác hoàn thành và dần học được cách quản lý thời gian hiệu quả hơn.
Phụ thuộc quá mức và thiếu độc lập
Nhiều trẻ ngày nay lớn lên trong sự bao bọc quá kỹ. Có trẻ vào tiểu học nhưng vẫn lúng túng khi mặc quần áo hay buộc dây giày, khi làm bài tập gặp một câu khó là quay sang nhờ bố mẹ, ít khi tự mình suy nghĩ, ra ngoài lại luôn bám sát người lớn, ngại chơi và tương tác độc lập với bạn bè.
Việc phụ thuộc quá mức dễ khiến trẻ đánh mất dần khả năng tự lập và kỹ năng giải quyết vấn đề. Khi không còn sự kề cận của bố mẹ, trẻ có thể cảm thấy hoang mang, khó thích nghi với môi trường mới và lúng túng trước những thử thách vốn bình thường trong cuộc sống. Lâu dần, sự phụ thuộc này làm xói mòn sự tự tin, khiến trẻ tin rằng mình “không đủ giỏi”, không dám thử điều mới và tự giới hạn sự phát triển của bản thân.
Trong xã hội hiện đại, tính độc lập là năng lực quan trọng. Một người biết tự xoay xở có thể chủ động đối diện với khó khăn, linh hoạt tìm cách vượt qua và từng bước khẳng định giá trị của bản thân. Ngược lại, nếu quá quen dựa dẫm, trẻ dễ gặp trở ngại khi bước vào cuộc sống thực.
Vì vậy, bố mẹ cần nuôi dưỡng tinh thần tự lập cho con ngay từ sớm, bắt đầu bằng những việc nhỏ trong đời sống hàng ngày. Hãy để con tự sắp xếp cặp sách, dọn dẹp phòng, tự giặt quần áo phù hợp với lứa tuổi.
Khi trẻ gặp khó khăn, thay vì làm hộ, bố mẹ có thể kiên nhẫn gợi ý, hướng dẫn và khuyến khích con suy nghĩ, thử sức. Chính những trải nghiệm ấy sẽ giúp trẻ dần hình thành sự tự tin và khả năng độc lập vững vàng hơn.
Không biết chia sẻ, ích kỷ
Trong một số gia đình, có trẻ quen được nuông chiều, trở thành “trung tâm” của mọi sự chú ý. Trẻ muốn giữ riêng cho mình mọi điều tốt đẹp: có món đồ chơi mới thì chỉ chơi một mình, không muốn cho bạn khác chạm vào, có đồ ăn ngon sẽ nắm chặt trong tay, ngại chia sẻ với người thân hay bạn bè. Lâu dần, việc thiếu thói quen chia sẻ khiến trẻ gặp nhiều khó khăn trong các mối quan hệ xã hội.
Một đứa trẻ quen nhận mà ít khi cho đi sẽ rất khó xây dựng tình bạn bền vững. Bởi trong bất kỳ mối quan hệ nào, sự quan tâm và sẻ chia luôn là nền tảng. Quan trọng hơn, khi không biết chia sẻ, trẻ cũng đánh mất nhiều cơ hội học hỏi và trưởng thành. Thông qua việc chia sẻ, trẻ học cách hợp tác, lắng nghe, thấu hiểu cảm xúc của người khác.
Khi bước vào xã hội, khả năng làm việc nhóm và giao tiếp đóng vai trò then chốt. Một người biết chia sẻ thường dễ hòa nhập, phối hợp tốt với tập thể và cùng người khác tạo ra giá trị chung. Ngược lại, sự ích kỷ dễ khiến trẻ bị tách biệt, gặp trở ngại trong học tập, công việc và các mối quan hệ lâu dài.
Vì vậy, bố mẹ có thể bắt đầu dạy con biết chia sẻ ngay từ trong gia đình. Những hành động nhỏ như bố mẹ chủ động chia sẻ đồ dùng, thời gian hay cảm xúc với con sẽ giúp trẻ cảm nhận được niềm vui của việc cho đi. Đồng thời, hãy khuyến khích con chia sẻ đồ chơi, đồ ăn với bạn bè và người thân, kèm theo sự ghi nhận, khen ngợi kịp thời mỗi khi con có hành vi tích cực.
Sự trưởng thành của trẻ là một hành trình dài. Khi bố mẹ kiên nhẫn quan sát, uốn nắn và giúp con hình thành những thói quen tốt, trẻ sẽ có nền tảng vững vàng hơn để bước vào đời, xây dựng các mối quan hệ lành mạnh và mở ra tương lai tích cực hơn.
