Bố mẹ nắm nắt một số phương pháp nuôi dạy phù hợp, nhằm rèn luyện trẻ tính cách nhút nhát trở nên tự tin hơn.
Một người mẹ từng chia sẻ rằng, trong những lúc quá bận rộn hoặc căng thẳng, chị không tránh khỏi việc mất kiên nhẫn và lớn tiếng với con. Sau mỗi lần như vậy, chị lại lo lắng, liệu những lời quát mắng ấy có khiến con trở nên khép kín, nhút nhát và thu mình lại hay không?
Thực tế, khi cảm xúc dâng cao, không ít bố mẹ cảm thấy khó kiểm soát bản thân. Việc quát mắng thường xảy ra trong khoảnh khắc mệt mỏi, lo lắng hoặc áp lực. Tuy nhiên, hệ quả có thể nhìn thấy khá rõ, những đứa trẻ vốn nhạy cảm và ít năng lượng dễ trở nên rụt rè, sợ hãi. Trong khi những trẻ mạnh mẽ hơn có xu hướng học theo cách phản ứng ấy, lớn tiếng với người khác và cả môi trường xung quanh.
Vì vậy, để xây dựng mối quan hệ bố mẹ – con cái tích cực hơn, bố mẹ có thể áp dụng một số phương pháp giáo dục phù hợp hơn.
Nghệ thuật xin lỗi
Nhiều bà mẹ chia sẻ rằng sau khi nóng giận, thường nói với con: “Mẹ xin lỗi vì lúc nãy đã cư xử không tốt, nhưng là vì…” sau đó tiếp nối bằng hàng loạt lời giải thích về việc con đã làm sai ra sao và vì sao mình tức giận. Dù mang danh là lời xin lỗi, cách nói ấy lại khiến trẻ nhanh chóng nhận ra rằng sự hối lỗi. Khi lời xin lỗi đi kèm biện minh, cảm xúc của trẻ không được xoa dịu, dễ trở nên căng thẳng hơn.
Khi xin lỗi con, điều quan trọng là tập trung vào chính hành vi của mình. Nếu đã mất kiểm soát cảm xúc, hãy thừa nhận điều đó một cách chân thành, thay vì quay lại phân tích lỗi của con.
Chẳng hạn, khi nhận ra mình chỉ trút giận mà chưa thực sự giải quyết vấn đề, mẹ có thể nói: “Lúc nãy mẹ quá lo lắng nên đã quát mắng con. Mẹ biết điều đó làm con buồn. Mẹ xin lỗi, và mẹ sẽ cố gắng bình tĩnh hơn để nói chuyện nhẹ nhàng với con.”
Một lời xin lỗi đúng nghĩa thường bao gồm hai điều: hành vi cụ thể của người lớn và cảm xúc mà đứa trẻ đã trải qua, không kèm theo những từ ngữ phủ định như “nhưng” hay “tại vì”. Khi cảm nhận được sự tôn trọng, trẻ sẽ dễ lắng nghe và suy ngẫm về hành vi của mình hơn, thay vì khép kín, tự trách hoặc chống đối.
Để tránh những phản ứng bộc phát, bố mẹ có thể cho bản thân một khoảng dừng ngắn như bước ra ban công, vào phòng khác, hít thở sâu vài lần để cảm xúc lắng xuống. Khi đã bình tĩnh, cuộc trò chuyện mới thực sự hướng tới giải pháp.
Khi xin lỗi con, điều quan trọng là tập trung vào chính hành vi của mình.
Đồng hành và cùng con vượt qua khó khăn
Khi đánh răng, cô bé Bu Niu đôi lúc thích dùng chiếc cốc đựng bàn chải của mẹ. Chiếc cốc ấy hơi nặng, trong khi tay bé còn vụng về, chưa quen cầm chắc.
Rồi một hôm, chiếc cốc mẹ rất thích trượt khỏi tay bé, rơi xuống sàn và vỡ tan.
Thoáng chốc, sự bực bội dâng lên. Theo thói quen, người mẹ trách mắng: “Mẹ đã nói bao nhiêu lần rồi, cốc này nặng lắm, con không cầm nổi đâu. Thấy chưa, giờ thì vỡ rồi…”
Bu Niu nhìn mẹ, lo lắng, rồi nhỏ nhẹ giải thích: “Con đổ nhiều nước quá, cốc nặng mà tay con lại ướt nên trơn, con không cầm chắc được. Con xin lỗi mẹ.”
Lúc này người mẹ giữ được bình tĩnh, xoa đầu con và nói: “Có lẽ con vẫn đang học cách cầm cốc cho chắc. Nếu lần sau có một chiếc cốc tương tự, con nghĩ mình có thể làm gì để không làm rơi nữa?”
Con bé suy nghĩ một lúc rồi chậm rãi trả lời: “Lần sau con sẽ không đổ đầy nước, chỉ đổ một nửa thôi. Và khi cầm cốc có quai, con sẽ dùng cả bàn tay, chứ không chỉ mấy ngón.”
Có thể thấy, điều quý giá hơn chiếc cốc bị vỡ chính là khoảnh khắc người mẹ chọn đứng về phía con để cùng vượt qua vấn đề, thay vì đứng về phía lỗi lầm để làm con tổn thương.
Đồng hành và cùng con vượt qua khó khăn.
Cho phép trẻ bày tỏ mong muốn của bản thân
Trong khoảnh khắc mất kiên nhẫn, bố mẹ thường vô thức cho rằng, nghiêm khắc hơn thì con mới chịu nghe lời.
Nhưng đôi khi, điều trẻ cần là một khoảng lặng để được nói ra suy nghĩ của mình.
Thay vì trách mắng, bố mẹ có thể nhẹ nhàng hỏi: “Vì sao con lại làm như vậy dù mẹ đã nói không?” “Lúc đó con đang nghĩ gì?” “Con có thể kể cho mẹ nghe được không?”
Khi bố mẹ thật sự lắng nghe, cánh cửa bước vào thế giới nội tâm của con sẽ dần mở ra. Vì vậy, bố mẹ cũng có thể cho phép con được nói “không”.
Chúng ta thường tin rằng người lớn luôn đúng vì có nhiều trải nghiệm hơn, còn trẻ phải nghe lời. Nhưng thực tế, việc nuôi dạy một đứa trẻ chỉ biết vâng lời lại có thể khiến con lớn lên thiếu chính kiến, ngại bày tỏ và sợ sai. Khi trẻ được nói “không” và giải thích quan điểm của mình, sẽ học cách suy nghĩ độc lập.
Ngay cả khi con mắc lỗi, nếu hậu quả không quá nghiêm trọng, hãy cho trẻ cơ hội được thử. Đối với trẻ nhỏ, mỗi sai lầm là trải nghiệm.
Đôi khi, điều trẻ cần là một khoảng lặng để được nói ra suy nghĩ của mình.
