Không chỉ ngon, dễ chế biến, cá trích còn được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng, thậm chí còn vượt trội hơn cá hồi, trở thành nguồn thực phẩm lành mạnh được ưa chuộng trong những năm gần đây.
Dọc vùng biển miền Trung, cá trích là loài cá quen thuộc. Thứ cá bé nhỏ, nhiều xương dăm, từng bị xem là “cá nhà nghèo”, thậm chí có thời còn dùng làm thức ăn cho lợn nay lại được săn tìm như một đặc sản khoái khẩu.
Cá trích có tên tiếng Anh là Sardinella. Một con cá trích trưởng thành chỉ dài chừng 15cm, nặng khoảng 100g, thân thon dài, da và vảy ánh xanh bạc đẹp mắt. Điểm đặc biệt dễ nhận ra là phần bụng có răng cưa sắc. Trên thế giới có khoảng 20 loài cá trích, nhưng phổ biến nhất là cá trích tròn và cá trích xương.
Cá trích tròn, còn gọi là cá trích lầm, thân mình tròn, thịt nhiều và ít xương. Tuy nhiên, thịt cá có màu đỏ và giá trị dinh dưỡng không cao nên không được ưa chuộng rộng rãi. Ngược lại, cá trích xương – hay cá trích ve – mới là loài quen thuộc với người Việt. Cá có thân màu bạc sáng, thịt trắng, chắc, thơm và béo nhẹ, dù nhiều xương nhưng lại rất “được lòng” người sành ăn.
Mỗi mùa cá về, chợ quê lại ngập tràn những sọt cá trích lấp lánh vảy bạc. Ngày trước, vì cá nhỏ, nhiều xương, giá rẻ, bán ế còn được cho không nên cá trích gắn liền với ký ức nghèo khó của nhiều gia đình ven biển. Loài cá này có thịt trắng, béo, thơm, ăn không tanh, chế biến kiểu gì cũng đưa cơm. Từ cá trích kho, cá trích nướng, cá trích rim mặn đến gỏi cá trích... mỗi món đều mang hương vị riêng.
Trên chợ mạng và tại các cửa hàng thực phẩm, cá trích tươi làm sạch, cấp đông, đóng túi zip được bán với giá khoảng 90.000–120.000 đồng/kg, mỗi kg chừng 10–12 con. Cá trích nướng sẵn thậm chí có thể lên tới 150.000 đồng/kg, cao gấp nhiều lần so với trước đây.
Để mua được cá trích tươi ngon, người tiêu dùng nên chú ý: mắt cá phải sáng, trong; mang cá hồng tươi, không thâm; thân cá săn chắc, ấn có độ đàn hồi; da bóng, vảy bám chặt và có mùi biển nhẹ, không tanh nồng.
Không chỉ ngon, cá trích còn được đánh giá cao về mặt dinh dưỡng. Theo số liệu của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), trong 100g cá trích có khoảng 23g protein, thậm chí cao hơn cá hồi (chỉ khoảng 20g protein/100g). Ngoài ra, cá trích còn giàu omega-3, vitamin D, canxi và các khoáng chất có lợi cho tim mạch, xương khớp và não bộ. Chính vì vậy, từ chỗ bị xem thường, cá trích dần được nhìn nhận lại như một nguồn thực phẩm lành mạnh, giá trị cao.
Lợi ích của cá trích với sức khoẻ
Tốt cho tim mạch
Cá trích nổi bật với hàm lượng axit béo omega-3 dồi dào, trong đó có DHA và EPA – hai dưỡng chất quan trọng đối với sức khỏe tim mạch. Việc bổ sung cá trích vào bữa ăn hằng ngày giúp làm giảm triglyceride (một dạng mỡ xấu trong máu), từ đó hạn chế nguy cơ mắc các bệnh về tim. Không dừng lại ở đó, omega-3 còn có tác dụng kháng viêm, tăng độ đàn hồi của thành mạch, hỗ trợ ngăn ngừa hình thành cục máu đông, giúp hệ tim mạch hoạt động ổn định hơn.
Hỗ trợ và bảo vệ não bộ
DHA là thành phần thiết yếu cho cấu trúc và chức năng của não bộ, đặc biệt cần thiết cho trí nhớ và tư duy. Nhiều nghiên cứu cho thấy chế độ ăn giàu DHA có thể giúp nâng cao khả năng nhận thức, duy trì trí nhớ và làm chậm quá trình thoái hóa thần kinh, qua đó giảm nguy cơ mắc các bệnh như Alzheimer và Parkinson.
Cải thiện khả năng nhận thức
Nhờ hàm lượng omega-3 cao, cá trích góp phần nâng cao hiệu suất hoạt động của não bộ. Thường xuyên sử dụng loại cá này có thể giúp đầu óc minh mẫn hơn, tăng khả năng tập trung và xử lý thông tin, đặc biệt có lợi cho người lớn tuổi và người lao động trí óc.
Tốt cho hệ xương
Cá trích là nguồn bổ sung vitamin D tự nhiên, đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hấp thu canxi, giúp xương chắc khỏe. Việc tiêu thụ cá trích đều đặn có thể góp phần phòng ngừa loãng xương và các bệnh lý về xương khớp, nhất là ở người cao tuổi.
Giàu chất chống oxy hóa
Bên cạnh omega-3, cá trích còn chứa nhiều selen và vitamin E – hai chất chống oxy hóa quan trọng giúp tăng cường hệ miễn dịch và bảo vệ tế bào trước tác động của các gốc tự do. Chỉ với khoảng 100g cá trích, cơ thể đã được cung cấp hơn một nửa nhu cầu selen khuyến nghị mỗi ngày.
Cung cấp protein chất lượng cao
Cá trích là nguồn protein lành mạnh, dễ hấp thu, cần thiết cho quá trình tái tạo và sửa chữa tế bào. Protein trong cá trích hỗ trợ phát triển cơ bắp, đồng thời góp phần duy trì làn da khỏe mạnh và mái tóc chắc khỏe.
Lưu ý:
Một số dạng chế biến cá trích, đặc biệt là cá trích muối hoặc lên men, có thể chứa hàm lượng natri khá cao. Với những người đang kiểm soát huyết áp hoặc mắc bệnh tim mạch, nên hạn chế sử dụng các sản phẩm này.
