Từng là thứ quả rừng mọc hoang, chỉ bọn trẻ quê hái ăn chơi, trái quăng nay bất ngờ "lên đời" thành đặc sản lạ được yêu thích.
Ẩm thực Việt Nam không chỉ phong phú ở những món cao lương mỹ vị mà còn nằm ở những sản vật dân dã, từng gắn với tuổi thơ nhiều thế hệ. Có những loại quả mọc hoang nơi bìa rừng, chân đồi, từng bị xem là quà vặt nhà quê, chẳng mấy ai buồn để ý. Thế nhưng theo thời gian, khi nhu cầu tìm về hương vị tự nhiên và độc lạ tăng cao, nhiều thứ quả rừng lại bất ngờ được "đánh thức". Trái quăng là một ví dụ như vậy.
Trái quăng là loại quả dân dã, mọc hoang dại ở bìa rừng, chân đồi thuộc các tỉnh Trung Bộ và Nam Bộ như Quảng Trị, Quảng Ngãi, An Giang… Theo tìm hiểu, cây quăng có tên khoa học là Alangium salviifolium (L.f.) Wang. Ngoài Việt Nam, loài cây này còn phân bố rộng từ Ấn Độ sang Thái Lan, Campuchia.
Trái quăng mọc hoang bìa rừng Trung, Nam Bộ, vỏ đỏ sậm, cơm mỏng, hạt to. Vị chua ngọt đặc trưng, gắn tuổi thơ nhiều người vùng quê.
Trái quăng mọc thành từng chùm, hình tròn, kích cỡ nhỏ hơn ngón chân cái người lớn. Vỏ quả màu đỏ sậm, khá dày nhưng lại dễ bóc tách bằng móng tay. Bên trong là lớp thịt mỏng bao quanh hạt to. Chính phần thịt ấy tạo nên vị chua ngọt đặc trưng, vừa gắt nhẹ đầu lưỡi, vừa để lại dư vị thanh thanh khó lẫn với bất kỳ loại quả nào khác.
Theo người dân miền núi Quảng Trị, cây quăng từ khi mọc đến lúc ra quả phải mất nhiều năm. Cây cao từ 5-7m, quả thường nằm ở các cành giữa thân hoặc trên ngọn, vì vậy việc hái không hề dễ. Người hái phải dùng thang cao trèo lên, hoặc sử dụng sào tre để đập rơi quả xuống đất rồi nhặt.
Trước kia, quăng mọc rất nhiều dọc bìa chân đồi, bìa núi vùng đồng bằng Quảng Ngãi. Mỗi dịp hè, từ giữa tháng 5 đến cuối tháng 6, học sinh ở vùng quê lại rủ nhau mang sào đi đập trái quăng. Có khi cả nhóm còn ném dép lên cành cho quả rơi xuống, rồi vừa ăn vừa chấm muối, vừa cười đùa rộn rã.
Từ quả rừng ít ai để ý, trái quăng nay được ưa chuộng nhờ hương vị lạ, gợi nhớ ký ức tuổi thơ mộc mạc, giản dị.
Chị Hải (ở Tri Tôn, An Giang) nhớ lại: "Trái quăng có mùi thơm rất riêng, vị chua ngọt hấp dẫn. Tuy lớp vỏ bên ngoài khá dày nhưng có thể bóc tách dễ dàng. Trước đây, thứ quả rừng này là món ăn vặt mà đám trẻ con rất thích".
Dù có hương vị đặc biệt, trái quăng lại có lớp cơm mỏng, ít người biết đến nên trước đây hầu như không được hái bán. Thậm chí, do nhu cầu đất sản xuất tăng cao, nhiều cây quăng bị chặt bỏ, khiến số lượng ngày càng ít dần.
Hiện nay, muốn tìm quăng phải vào rừng hoặc mua từ những người dân vùng núi hái mang ra chợ. Tại chợ quê, quăng thường được bó thành từng chùm đỏ au, bán khoảng 10.000 đồng/chùm và nếu mua theo kg thì giá khoảng 30.000 đồng/kg
Không chỉ người dân địa phương, nhiều người sống ở thành phố, đặc biệt là những người xa quê, cũng tìm mua trái quăng như một cách tìm lại ký ức tuổi thơ. Với họ, trái quăng không chỉ là món ăn vặt mà còn là mùi vị của những ngày hè rong chơi, của rừng núi và tiếng ve.
Tại chợ quê, quăng bán khoảng 10.000 đồng/chùm, tương đương 30.000 đồng/kg. Sản lượng ít nên không phải lúc nào cũng tìm mua được.
Từ một loại quả mọc hoang, từng bị xem là "quà quê", trái quăng nay lại được người thành phố săn tìm vì sự độc lạ và hương vị tự nhiên. Mức giá 30.000 đồng/kg tuy không cao, nhưng đủ để thấy giá trị của những sản vật từng bị lãng quên đang dần được nhìn nhận lại.
