Không chỉ đẹp mà qua đôi bàn tay khéo léo của những người phụ nữ vùng Tây Bắc, hoa ban đã trở thành những món ăn thơm ngon, hấp dẫn mang đậm hương vị của núi rừng khiến du khách phương xa ấn tượng không quên.
Mỗi độ xuân về, núi rừng Tây Bắc lại ngập tràn sắc trắng của hoa ban, một loài hoa gắn bó với đồng bào miền núi. Có lẽ ít người biết, hoa ban từ lâu đã trở thành một loại rau đặc biệt của đồng bào các dân tộc vùng Tây Bắc, đặc biệt là tỉnh Điện Biên, Sơn La mỗi khi vào mùa. Qua bàn tay khéo léo của phụ nữ người dân tộc Thái, những món ăn bắt mắt với đủ hương vị phong phú từ hoa ban ra đời.
Món ngon làm từ hoa ban
Từ xa xưa, những món ăn được chế biến từ hoa ban không thể thiếu được trong những mâm cỗ ngày lễ, Tết, đặc biệt là trong lễ hội Xên bản Xên Mường dâng lên bàn thờ tổ tiên để tỏ lòng biết ơn, thành kính. Ngày nay, hoa ban càng được chế biến thành nhiều món hơn và được coi như đặc sản độc lạ của vùng núi Tây Bắc.
Hoa ban có vị thanh ngọt, dễ kết hợp các nguyên liệu để chế biến thành nhiều món ăn ngon. Theo kinh nghiệm của đồng bào Thái, món ăn từ hoa ban thanh mát, có tác dụng giải nhiệt vào những ngày thời tiết chuyển sang hè oi nắng. Đặc biệt xưa kia, hoa ban còn là một vị thuốc rất tốt để chữa bệnh, một loại thảo dược có sẵn trong tự nhiên.
Đặc sản nổi tiếng vùng Tây Bắc
Trong số các món ngon làm từ hoa ban, nộm hoa ban là phổ biến nhất. Hoa ban hái từ trên cành mang về nhặt bỏ cuống già, rửa sạch, trần qua nước sôi, để ráo nước rồi trộn cùng với các loại rau thơm thái nhỏ, thêm gia vị chua, cay, mặn, ngọt vừa đủ, đảo đều cho ngấm rồi bày ra đĩa. Đây là cách chế biến đơn giản nhất giúp người thưởng thức có thể cảm nhận trọn hương vị tự nhiên của hoa ban với chút ngòn ngọt, hơi chát nhẹ, vị thanh thanh, giòn mát của cánh ban cùng các gia vị hòa lẫn giúp món ăn đơn giản mà cuốn hút.
Món ăn cực ngon khi kết hợp hoa ban và măng
Mùa hoa ban cũng là mùa măng đắng vào vụ rộ, nên chẳng biết tự bao giờ, hoa ban luôn được đồng bào Thái kết hợp với măng đắng thành món nộm, món xào, món canh. Hoa ban thanh ngọt và chát nhẹ nên có thể dung hòa vị đắng he của măng, kèm thêm gia vị đặc trưng của Tây Bắc là tỏi, mắc khén tạo nên sự kết hợp hoàn hảo cho món ăn đậm vị, lạ miệng và hấp dẫn.
Nguyên liệu dễ kiếm, chế biến đơn giản
Hoa ban dễ dàng kết hợp với nhiều nguyên liệu khác nhau, mỗi cách kết hợp lại tạo ra những món ăn có hương vị rất riêng. Hoa ban cũng là nguyên liệu thường dùng để xào cùng thịt bò, thịt lợn, trộn gia vị nhồi bụng cá để nướng hoặc hấp. Hay đơn giản chỉ cần một bông hoa ban được dùng để trang trí trên một món ăn nào đó cũng đủ gây ấn tượng và làm đẹp lòng thực khách trong bữa tiệc.
Để có hoa ban ăn quanh năm, khi mùa ban về, người dân thường lên nương, ra đồi hái ban về đem rửa sạch, đồ chín rồi phơi khô tích trữ. Khi ăn, hoa ban khô được mang ra ngâm với nước sôi cho nở rồi mới chế biến. Với đồng bào Tây Bắc, hoa ban cũng như măng rừng, là món quà quý được thiên nhiên ban tặng nên được bà con trân quý. Với người miền xuôi, như ở Hà Nội cũng có thể đặt mua hoa ban với giá khá đắt đỏ, lên tới 120.000 - 150.000 đồng/kg tuỳ thời điểm.
