Có 5 phương pháp thiết thực giúp kích thích não bộ trẻ phát triển lành mạnh.
Từ 3 - 6 tuổi được xem là “cửa sổ vàng” cho sự phát triển trí não của trẻ. Trong giai đoạn này, các kết nối giữa tế bào thần kinh hình thành với tốc độ mạnh mẽ nhất, tạo nền móng quan trọng cho tư duy, ngôn ngữ và khả năng học hỏi sau này.
Nếu biết tận dụng đúng cách, bố mẹ có thể hỗ trợ trẻ phát triển trí tuệ một cách tự nhiên và bền vững, hiệu quả hơn nhiều so với việc vội vàng cho con tham gia các lớp giáo dục sớm mang tính ép buộc.
Dựa trên chia sẻ của các chuyên gia thần kinh học, có 5 phương pháp đơn giản nhưng thiết thực mà bố mẹ áp dụng hàng ngày, giúp kích thích não bộ trẻ phát triển lành mạnh, nuôi dưỡng sự thông minh và tinh thần ham học hỏi từ bên trong.
Khám phá giác quan nhập vai nuôi dưỡng não bộ với sự kích thích sống động
Bộ não của trẻ tiếp nhận và khám phá thế giới chủ yếu thông qua các giác quan. Việc được chạm, nhìn, nghe và cảm nhận trực tiếp sẽ kích thích các kết nối thần kinh hiệu quả hơn nhiều so với việc tiếp thu kiến thức qua sách vở hay lời giảng đơn thuần.
Bố mẹ có thể đưa con ra ngoài dạo chơi thường xuyên, để con chạm vào lớp vỏ cây sần sùi, nhặt những viên sỏi nhẵn mịn, hít hà mùi hương của hoa cỏ và thiên nhiên. Ở nhà, hãy chuẩn bị những món đồ chơi với chất liệu đa dạng như thú bông mềm mại, khối gỗ chắc tay hay miếng ghép silicon dẻo, giúp trẻ cảm nhận sự khác biệt bằng chính đôi tay của mình.
Ngoài ra, bố mẹ có thể cùng con chơi những trò chơi giác quan đơn giản như nhắm mắt đoán đồ vật, lắng nghe âm thanh để xác định hướng phát ra. Những trải nghiệm cảm giác phong phú giúp não bộ của trẻ tạo thêm nhiều kết nối, nuôi dưỡng khả năng quan sát, ghi nhớ và nhận thức một cách tự nhiên, bền vững.
Trò chơi giải đố thực hiện sức mạnh tính toán logic của bộ não
Ở độ tuổi 3 - 6, việc học của trẻ được lồng ghép trong từng trò chơi hàng ngày. Khi bố mẹ lựa chọn đúng loại trò chơi, não bộ của trẻ sẽ được kích thích và rèn luyện một cách tự nhiên.
Những trò chơi mang tính mở như xếp hình, khối xây dựng rất phù hợp cho giai đoạn này. Thay vì yêu cầu trẻ làm theo một khuôn mẫu cố định, hãy để con tự do sáng tạo theo cách riêng. Trong quá trình thử – sai, trẻ dần phát triển trí tưởng tượng không gian, khả năng suy luận và tư duy logic thực hành.
Bên cạnh đó, các trò chơi phân loại đơn giản như sắp xếp đồ vật theo màu sắc, hình dạng hay kích thước giúp trẻ rèn luyện khả năng quan sát, so sánh và hệ thống hóa thông tin. Đây là nền tảng quan trọng cho tư duy có trật tự sau này.
Những trò chơi làm quen với số lượng cũng có thể được đưa vào một cách nhẹ nhàng, chẳng hạn dùng trái cây, đồ chơi để cùng trẻ đếm, chia nhóm. Qua đó, trẻ hình thành tư duy toán học ban đầu mà không cảm thấy đang “học”.
Điểm chung của những trò chơi này là không có đáp án đúng – sai tuyệt đối. Chính sự tự do khám phá ấy khơi gợi hứng thú, kích thích não bộ hoạt động tích cực hơn và giúp trẻ học hỏi một cách chủ động, vui vẻ mỗi ngày.
Việc đọc sách là "đầu vào" của "các chất dinh dưỡng" cho não bộ
Đọc sách là một trong những cách nuôi dưỡng trí não hiệu quả và tiết kiệm cho trẻ nhỏ. Với trẻ từ 3 - 6 tuổi, mục tiêu của việc bố mẹ đọc sách cùng con là khơi gợi hứng thú, nuôi dưỡng khả năng ngôn ngữ và tư duy.
Bố mẹ có thể dành khoảng 15 - 20 phút mỗi ngày cho giờ đọc sách chung, lựa chọn những cuốn sách tranh có hình ảnh sinh động, câu chuyện đơn giản, gần gũi.
Khi đọc, hãy tương tác nhiều hơn với con bằng những câu hỏi mở như: “Con nghĩ chú gấu sẽ làm gì tiếp theo?”, “Nếu là con, con sẽ giúp bạn thỏ thế nào?”. Những câu hỏi ấy giúp trẻ học cách suy nghĩ, tưởng tượng và diễn đạt cảm xúc của mình bằng lời nói.
Việc đọc sách cùng con đều đặn giúp trẻ mở rộng vốn từ, cải thiện khả năng diễn đạt và sắp xếp ý tưởng, dần mở rộng thế giới nhận thức, nuôi dưỡng trí tưởng tượng và khả năng thấu hiểu. Đây chính là cách bố mẹ âm thầm “bồi dưỡng dinh dưỡng tinh thần” cho não bộ của trẻ, tạo nền tảng vững chắc cho việc học tập và phát triển sau này.
Khuyến khích thực hành độc lập, để não có thể liên kết sự phối hợp tay mắt
Đôi tay thường được ví như “bộ não thứ hai” của trẻ. Mỗi lần trẻ thao tác bằng tay cũng chính là lúc các vùng não liên quan đến vận động, tư duy và phối hợp được kích hoạt và kết nối mạnh mẽ hơn. Việc cho trẻ trực tiếp làm và trải nghiệm chính là một cách “nuôi dưỡng” não bộ rất tự nhiên.
Thay vì lo lắng con làm chưa khéo rồi làm thay, bố mẹ có thể cho trẻ tham gia những việc nhỏ hàng ngày: tự mặc và cởi quần áo, sắp xếp đồ chơi, phụ giúp dọn bát đũa hay lau bàn. Dù ban đầu con có thể làm chậm, vụng về hoặc chưa gọn gàng, nhưng mỗi lần thử là một lần não bộ được rèn luyện.
Bố mẹ cũng có thể đồng hành cùng con trong các hoạt động thủ công như gấp giấy, nặn đất sét, dán hình… Những hoạt động này giúp trẻ rèn sự phối hợp tay – mắt, kích thích vùng vận động tinh của não, đồng thời tăng khả năng tập trung, kiên nhẫn và giải quyết vấn đề. Qua từng thao tác nhỏ, trí não của trẻ được phát triển.
Đồng hành tình cảm tích cực xây dựng một nền tảng an toàn cho não bộ
Nhiều bậc bố mẹ thường vô tình bỏ qua một yếu tố quan trọng: cảm xúc chính là mảnh đất nuôi dưỡng não bộ của trẻ. Khi trẻ cảm thấy an toàn, thoải mái và được yêu thương, não bộ mới thực sự sẵn sàng phát triển. Trong môi trường căng thẳng hay áp lực, khả năng học hỏi và khám phá của trẻ dễ bị kìm hãm.
Mỗi ngày, bố mẹ có thể gieo “dinh dưỡng cảm xúc” cho con bằng những phản hồi tích cực nhỏ bé nhưng kịp thời: ghi nhận một nỗ lực, khen ngợi một tiến bộ dù rất nhỏ. Khi trẻ mắc lỗi, hãy giảm bớt trách móc và tăng thêm sự hướng dẫn, để con hiểu rằng mình được chấp nhận ngay cả khi chưa hoàn hảo.
Thực tế, trí thông minh của trẻ từ 3 - 6 tuổi được bố mẹ nuôi dưỡng từng ngày bằng những cách khoa học và phù hợp. Năm phương pháp này không tốn kém, không đòi hỏi quá nhiều thời gian, hoàn toàn có thể lồng ghép vào sinh hoạt hàng ngày.
Bố mẹ cũng không cần nóng vội chờ đợi những thay đổi rõ rệt ngay lập tức. Nếu cần kiên trì, bố mẹ sẽ dần nhận ra khả năng quan sát, tư duy và diễn đạt của con được cải thiện một cách âm thầm nhưng vững chắc. Trẻ trở nên linh hoạt, nhanh nhạy hơn theo cách rất tự nhiên.
