Thị trường trái cây dịp Tết Nguyên đán không thể thiếu xoài cát Hoà Lộc. Loại quả này được nhiều người ưu tiên lựa chọn bày mâm ngũ quả, cầu mong một năm làm ăn thuận lợi, chi tiêu dư dả.
Xoài nằm trong danh sách 21 loại trái cây "tốt nhất thế giới" được chuyên gia dinh dưỡng và chuyên gia sức khỏe hàng đầu thế giới khuyên bạn nên ăn thường xuyên. Nổi bật nhất phải kể tới giống xoài cát Hoà Lộc, một loại trái cây nổi tiếng của Đồng Tháp.
Xoài cát Hòa Lộc từ lâu đã trở thành một trong những loại trái cây được ưa chuộng trên mâm ngũ quả ngày Tết của nhiều gia đình Việt. Trái xoài có dáng đẹp, vỏ vàng óng, hương thơm nhẹ, vị ngọt thanh nên vừa mang giá trị thẩm mỹ vừa thể hiện sự sung túc, đủ đầy trong những ngày đầu năm mới. Theo quan niệm dân gian, xoài còn gắn với ước nguyện “xài không thiếu”, cầu mong một năm làm ăn thuận lợi, chi tiêu dư dả. Nhờ chất lượng thơm ngon nổi tiếng và ý nghĩa may mắn, xoài cát Hòa Lộc luôn được săn đón mỗi dịp Tết đến, xuân về.
Giống xoài này có tên khoa học là Mangifera Indica L., nguồn gốc từ xã An Hữu, Đồng Tháp. Mùa vụ chính của xoài cát Hòa Lộc thường kéo dài từ tháng 3 đến tháng 5 hằng năm. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng tăng, nhất là phục vụ thị trường Tết, nhiều nhà vườn đã chủ động xử lý cho cây ra trái vụ vào cuối năm. Nhờ đó, xoài cát Hòa Lộc ngày càng xuất hiện nhiều hơn trên mâm ngũ quả và tại các cửa hàng trái cây cao cấp mỗi độ xuân về.
Về hình dáng, xoài cát Hòa Lộc khá to, mỗi trái thường nặng khoảng 450–600g, cầm rất chắc tay. Quả có dáng thuôn dài, thân tròn, đỉnh nhọn, phần gần cuống phình nhẹ tạo nên đặc điểm rất riêng. Khi chín, xoài chuyển sang màu vàng tươi bắt mắt, vỏ mỏng, bên ngoài phủ một lớp phấn trắng mịn tự nhiên. Trên bề mặt vỏ thường xuất hiện những đốm tròn nhỏ màu nâu đen – dấu hiệu cho thấy xoài chín cây và có chất lượng tốt.
Không chỉ có vẻ ngoài đẹp, xoài cát Hòa Lộc còn chinh phục người thưởng thức bởi hương thơm dịu nhẹ, lan tỏa rõ rệt ở phần cuống. Thịt xoài mịn, dẻo, ít xơ, vị ngọt đậm nhưng không gắt, để lại hậu vị dễ chịu. Chính vì thế, loại xoài này luôn nằm trong nhóm trái cây cao cấp, được ưa chuộng làm quà biếu và trưng bày dịp lễ Tết.
Để chọn được xoài cát Hòa Lộc ngon, người tiêu dùng nên ưu tiên những quả còn tươi, đưa lên ngửi thấy mùi thơm rõ ở cuống. Khi cầm, quả xoài phải nặng tay, chắc, bề mặt không lồi lõm hay mềm nhũn. Phần thịt quanh cuống vẫn cứng, có các đốm đen li ti – đặc điểm của xoài chín tự nhiên. Nên chọn những quả cỡ vừa, trọng lượng từ 450–600g để đảm bảo độ ngọt và thơm, tránh chọn quả quá nhỏ vì thường chưa đủ độ chín.
Hiện nay, theo ghi nhận từ thị trường miền Tây và các cửa hàng trái cây, giá xoài cát Hòa Lộc loại 1 (khoảng 3 trái/kg) dao động khoảng 120.000 – 130.000 đồng/kg, đặc biệt có thể tăng cao hơn vào sát Tết. Mức giá này phản ánh đúng chất lượng cũng như vị thế đặc sản của giống xoài nổi tiếng này.
Về mặt canh tác, xoài cát Hòa Lộc là giống cây nhanh cho trái, chỉ sau khoảng 24 tháng trồng đã có thể bắt đầu thu hoạch. Cây ưa khí hậu mát mẻ, ẩm ướt nên thời điểm trồng thích hợp nhất là đầu mùa mưa, từ tháng 5 đến tháng 7 dương lịch. Trong điều kiện có đủ nước tưới và che mát, xoài vẫn có thể trồng quanh năm.
Giống xoài này thích nghi tốt với nhiều loại đất khác nhau như đất vàng, đất vàng đỏ, đất feralit, đất phù sa cổ, phù sa mới ven sông, thậm chí cả đất cát giồng ven biển. Tuy nhiên, để đạt năng suất và chất lượng quả cao nhất, đất cát hoặc cát pha thịt, tơi xốp, thoát nước tốt vẫn là lựa chọn lý tưởng.
Ngoài quả, đặc điểm hình thái lá cũng giúp phân biệt xoài cát Hòa Lộc với các giống xoài khác. Lá có hình thoi, cạnh lá gợn sóng, bản lá to. Đặc điểm này khá dễ nhầm với lá xoài tứ quý, nhưng nếu quan sát kỹ sẽ thấy lá xoài cát Hòa Lộc lớn và dày hơn.
