Các chuyên gia cho rằng, ngay trên cơ thể người mẹ đã tồn tại một số “dấu hiệu” phản ánh phần nào mức độ phát triển não bộ của thai nhi.
Khi mang thai, hầu như người mẹ nào cũng từng tự hỏi: liệu em bé trong bụng đang phát triển ra sao, đặc biệt là não bộ - nền tảng quan trọng quyết định trí tuệ sau này. Trên thực tế, sự phát triển trí não của thai nhi không chỉ phụ thuộc vào yếu tố di truyền, mà còn chịu ảnh hưởng lớn từ quá trình chăm sóc và lối sống của người mẹ trong suốt thai kỳ.
Các chuyên gia cho rằng, thông qua một số biểu hiện cụ thể ở mẹ bầu, có thể phần nào phản ánh môi trường phát triển não bộ của thai nhi. Dù không phải tiêu chuẩn tuyệt đối, nhưng đây là những căn cứ thực tế, dễ áp dụng để mẹ bầu tự đánh giá và điều chỉnh.
Mẹ bầu ngủ ngon, sinh hoạt điều độ - nền tảng cho não thai nhi phát triển ổn định
Trong thai kỳ, giấc ngủ không chỉ đơn thuần là “ngủ đủ giờ” mà quan trọng hơn là duy trì nhịp sinh hoạt điều độ và chất lượng giấc ngủ tốt. Nhiều nghiên cứu cho thấy, đồng hồ sinh học của người mẹ có mối liên hệ trực tiếp với sự phát triển cấu trúc não bộ của thai nhi, đặc biệt là vùng hồi hải mã và vỏ não.
Não bộ của thai nhi không phát triển một cách thụ động mà liên tục tiếp nhận các tín hiệu sinh học từ cơ thể mẹ để “lập trình”. Trong đó, chu kỳ ngủ - thức đóng vai trò như một tín hiệu thời gian quan trọng.
Ảnh minh hoạ.
Khi mẹ bầu ngủ đủ và đúng giờ, các hormone như melatonin, cortisol và hormone tăng trưởng được tiết ra theo nhịp sinh học ổn định, qua nhau thai tác động đến quá trình hình thành, di chuyển và kết nối của các tế bào thần kinh thai nhi.
Ngược lại, việc thường xuyên thức khuya, ngủ không sâu giấc hoặc rối loạn giấc ngủ có thể gây xáo trộn nhịp sinh học, làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến cấu trúc não bộ của trẻ sau sinh.
Vì vậy, duy trì thói quen ngủ đúng giờ, hạn chế sử dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ, tạo không gian nghỉ ngơi yên tĩnh được xem là cách đơn giản nhưng hiệu quả để mẹ bầu góp phần xây dựng môi trường phát triển ổn định cho não bộ thai nhi.
Cơ thể hấp thu dinh dưỡng cân bằng, không tăng cân bất thường
Giai đoạn giữa thai kỳ, đặc biệt từ tuần 14 đến 28, là thời điểm não bộ thai nhi phát triển mạnh mẽ. Trung bình mỗi ngày có hàng trăm nghìn tế bào thần kinh mới được hình thành, đồng thời các kết nối thần kinh và lớp myelin bắt đầu hoàn thiện. Quá trình này đòi hỏi nguồn dinh dưỡng đặc thù, vừa đủ và đúng loại.
Nhiều chuyên gia cảnh báo, việc bổ sung dinh dưỡng theo trào lưu hoặc lạm dụng các thực phẩm “đại bổ” như yến sào, nhân sâm hay protein liều cao không những không giúp thai nhi thông minh hơn, mà còn có thể gây ra các vấn đề như tăng cân quá mức, tiểu đường thai kỳ, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến khả năng cung cấp oxy và máu cho não thai nhi.
Ảnh minh hoạ.
Chế độ ăn hợp lý cho mẹ bầu cần đảm bảo đa dạng nhóm chất: protein từ thịt, cá, trứng; chất béo lành mạnh, đặc biệt là DHA từ cá biển; vitamin và khoáng chất từ rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên hạt.
Nếu các chỉ số xét nghiệm thai kỳ ở mức bình thường, không thiếu máu hay vi chất, điều đó cho thấy nguồn dinh dưỡng đang phù hợp với nhu cầu phát triển của thai nhi, trong đó có não bộ.
Mẹ bầu giữ được tâm lý ổn định, cảm xúc tích cực trong thai kỳ
Không ít người cho rằng cảm xúc của mẹ chỉ mang tính cá nhân, nhưng trên thực tế, trạng thái tâm lý của mẹ bầu là một dạng tín hiệu sinh học có khả năng tác động trực tiếp đến thai nhi.
Khi mẹ rơi vào trạng thái căng thẳng, lo âu hoặc trầm cảm kéo dài, cơ thể sẽ sản sinh nhiều hormone stress như cortisol và adrenaline. Các chất này có thể đi qua nhau thai và ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ của thai nhi.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng, môi trường căng thẳng kéo dài trong thai kỳ có thể làm vùng hạch hạnh nhân của thai nhi hoạt động quá mức, trong khi vùng vỏ não trước trán - nơi liên quan đến khả năng kiểm soát cảm xúc và tập trung thì phát triển chậm hơn. Điều này có thể khiến trẻ sau sinh dễ gặp khó khăn trong việc điều chỉnh cảm xúc hoặc tập trung chú ý.
Ảnh minh hoạ.
Ngược lại, khi mẹ bầu duy trì tâm lý ổn định, biết cách giải tỏa áp lực và thường xuyên tương tác tích cực với thai nhi, các kết nối thần kinh trong não thai nhi, đặc biệt là giữa hồi hải mã và vỏ não trước trán, có xu hướng phát triển tốt hơn.
Những hoạt động đơn giản như nghe nhạc nhẹ, trò chuyện với em bé, đi dạo ngoài trời hay chia sẻ cảm xúc với người thân đều góp phần tạo nên môi trường tâm lý an toàn cho thai nhi.
Các chuyên gia nhấn mạnh, mẹ bầu không cần quá lo lắng hay áp lực về việc con có thông minh vượt trội hay không. Việc duy trì giấc ngủ điều độ, dinh dưỡng cân bằng và tâm lý ổn định đã là nền tảng quan trọng nhất để hỗ trợ sự phát triển toàn diện của thai nhi. Một thai kỳ nhẹ nhàng, chủ động và tích cực chính là món quà đầu tiên mẹ dành cho con trước khi chào đời.
