Tên gọi và vẻ bề ngoài của loài ốc này khiến ai cũng ngượng ngùng, nhưng đó cũng chính là điểm khiến chúng trở nên đặc biệt, nhiều người tò mò tìm mua về thưởng thức trong những năm gần đây.
Dọc theo các dải san hô và đá ngầm ven biển miền trung, có một loài ốc đặc biệt từ lâu đã được ngư dân xem như "lộc biển", đó là con ốc bướm.
Ốc bướm còn có tên gọi khác là ốc trinh nữ, gây ấn tượng ngay từ tên gọi đến hình dáng. Không ít thực khách khi nghe nhắc đến vẫn bật cười ngượng ngùng, nhưng đó cũng chính là điểm nhấn khiến loài ốc này trở nên đặc biệt.
Vỏ ốc có dạng bầu tròn như quả trứng, mặt lưng nhẵn bóng, phủ lớp vân chấm đen nổi bật trên nền vàng sáng, trông giống da hổ. Mặt bụng có một đường rãnh dài hình răng cưa, khép kín, tạo nên cấu trúc rất đặc trưng của họ ốc sứ. Tùy từng vùng biển, sắc độ vỏ có thể đậm nhạt khác nhau, nhưng điểm chung là luôn bóng đẹp, bắt mắt.
Theo tìm hiểu, ốc bướm có tên khoa học là Cypraea tigris, thường được gọi là Tiger cowrie trong tiếng Anh, thuộc họ ốc sứ Cypraeidae. Đây là loài có kích thước lớn nhất trong chi ốc sứ ở Việt Nam, cá thể trưởng thành có thể dài tới 100 mm, rộng khoảng 67 mm. Chúng phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, từ ven biển Nam Nhật Bản, Philippines, Indonesia đến Biển Đông. Ở Việt Nam, ốc sống ở tầng hạ triều, độ sâu khoảng 2–3 mét, ẩn mình trong các rạn san hô, đá sỏi.
Thực tế, ốc trinh nữ có con lớn tới cỡ nắm tay, thậm chí hơn, song để món ăn đạt độ thơm ngậy và dậy vị biển nhất, người sành thường ưu tiên chọn những con vừa phải, chỉ nhỉnh hơn ngón chân cái một chút.
Phần thịt ốc sứ bên trong có màu trắng đậm hoặc hơi ngả vàng. Khi chế biến, thịt ốc không quá mềm mà giòn dai, tỏa mùi thơm tự nhiên rất riêng. So với nhiều loại ốc quen thuộc khác, vị ngọt của ốc bướm không quá đậm nhưng lại có hậu vị thơm, ăn lạ miệng.
Mùa hè là thời điểm ốc bướm xuất hiện nhiều nhất và dễ khai thác nhất. Vào mùa, giá thu mua tại chỗ dao động khoảng 40.000–70.000 đồng/kg. Khi vận chuyển đến các địa phương khác, giá có thể tăng lên 120.000-150.000 đồng/kg.
Ốc bướm có thể chế biến theo nhiều cách như xào, nướng, sốt bơ tỏi, nấu cháo hay lẩu, nhưng món được đánh giá cao nhất vẫn là ốc hấp sả. Cách làm tưởng chừng đơn giản nhưng lại giữ trọn vị nguyên bản của loài ốc này. Ốc được rửa sạch, xếp vào nồi cùng sả cây đập giập, thêm chút muối hạt và vài lát ớt. Không cần cho nước, khi đun nóng, ốc bướm tự tiết ra nước, vừa đủ làm chín thịt, giúp từng thớ ốc thấm nhẹ hương sả, giữ được độ giòn dai và vị ngọt tự nhiên.
Thưởng thức ốc bướm cũng có cách rất riêng. Người ăn không dùng kim hay que khêu, mà cầm hai con ốc đập nhẹ vào nhau, vỏ sẽ vỡ ra, để lộ phần thịt chắc mẩy bên trong. Ngoài ra, có thể dùng cán thìa hoặc mũi dao làm đòn bẩy, ấn vào đường rãnh dưới thân ốc để tách đôi vỏ. Thịt ốc sau đó chấm với muối ớt giã nhuyễn hoặc nước mắm tỏi ớt, ăn kèm rau răm, bánh tráng nướng...
