Những bậc bố mẹ thông thái, có tầm nhìn xa sẽ chọn cách "lùi lại một bước" trong bốn khía cạnh này.
Nhiều bậc bố mẹ vì quá yêu thương nên luôn thấp thỏm lo lắng cho con, muốn kiểm soát mọi khía cạnh trong cuộc sống của trẻ: từ ăn gì, mặc gì, học ra sao đến từng bài tập mỗi ngày. Thậm chí, vạch sẵn một lộ trình hoàn hảo cho cả tương lai của con.
Nhưng khi sự can thiệp ấy kéo dài, trẻ dễ rơi vào hai thái cực: trở nên lệ thuộc, thiếu khả năng tự quyết, hoặc phản kháng mạnh mẽ, chống đối để giành lại quyền làm chủ cuộc sống của mình.
Thực tế, thành công sâu xa nằm ở khả năng từng bước rời khỏi trạng thái “sống thay con”. Khi bố mẹ biết lùi lại đúng lúc, trao cho con không gian để tự trải nghiệm, tự chịu trách nhiệm và trưởng thành, trẻ thường phát triển vững vàng và tỏa sáng theo cách rất riêng.
Cho trẻ thời gian tự do khám phá sở thích và đam mê
Không ít phụ huynh lựa chọn các lớp học ngoại khóa cho con dựa trên mong muốn của chính mình. Bố mẹ cho rằng học piano sẽ giúp con trở nên tinh tế, học vẽ sẽ bồi dưỡng tâm hồn nghệ sĩ. Những lựa chọn ấy xuất phát từ kỳ vọng tốt đẹp, nhưng đôi khi lại không trùng khớp với điều trẻ thực sự yêu thích.
Chuyên gia giáo dục Sun Yunxiao chia sẻ: “Hứng thú chính là người thầy tốt nhất.” Khi có hứng thú, trẻ sẽ tự nhiên tập trung, say mê và chủ động khám phá. Ngược lại, những hoạt động được áp đặt dễ trở thành gánh nặng.
Trẻ thật sự trưởng thành khi được làm điều mình quan tâm. Vì vậy, thay vì tự quyết định, bố mẹ hãy dành cho con không gian thử nghiệm, trải nghiệm và lắng nghe chính mình. Trong quá trình ấy, những khả năng tiềm ẩn sẽ dần được bộc lộ theo cách tự nhiên.
Hãy trau dồi kỹ năng xã hội cho trẻ
Một số bậc bố mẹ lo lắng con kết giao với bạn xấu, nên thường xuyên can thiệp vào các mối quan hệ xã hội. Tuy nhiên, chính trong quá trình chơi cùng bạn bè đồng trang lứa, trẻ mới học được cách giao tiếp, hợp tác, chia sẻ và giải quyết mâu thuẫn.
Nhà tâm lý học người Mỹ Erik Erikson cho rằng, tuổi thiếu niên là giai đoạn then chốt để trẻ hình thành bản sắc cá nhân và xây dựng sự gắn kết cảm xúc.
Những mối quan hệ xã hội lành mạnh đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tinh thần và sự phát triển nhân cách của trẻ. Theo thời gian, trẻ dần trở nên cởi mở, biết cách kết bạn và hòa nhập.
Bồi dưỡng khả năng tự học của trẻ
Bố mẹ cùng con làm bài tập về nhà mỗi ngày, khi con lúng túng là nhanh chóng đưa ra đáp án. Thoạt nhìn, đó là sự quan tâm sát sao và tinh thần “đồng hành cùng con học tập”. Nhưng về lâu dài, cách làm này vô tình lấy mất cơ hội để trẻ tự suy nghĩ, thử sai và rút ra bài học.
Khi có người giải quyết thay, trẻ dễ hình thành thói quen chờ đợi sự trợ giúp, thiếu kiên nhẫn trước những câu hỏi khó và ngại đối diện với cảm giác “chưa biết”.
Trong khi đó, nghiên cứu giáo dục chỉ ra rằng, những trẻ có khả năng tự học và tự tìm lời giải thường đạt kết quả học tập tốt hơn, đồng thời sở hữu năng lực cạnh tranh cao trong học tập, công việc sau này.
Nếu bố mẹ biết lùi lại đúng lúc, hãy gợi ý, đặt câu hỏi mở hoặc khuyến khích con tự tra cứu, trẻ sẽ dần học được cách suy nghĩ có hệ thống, quản lý thời gian hiệu quả và chủ động tìm kiếm nguồn tài liệu khi gặp khó khăn. Trong quá trình ấy này là nền tảng giúp kết quả học tập cải thiện bền vững và nuôi dưỡng tinh thần học tập độc lập cho con trong suốt chặng đường dài.
Hãy để trẻ học cách kiên cường
Trong hành trình lớn lên, trẻ khó tránh khỏi những va vấp nhỏ: bài kiểm tra chưa đạt như mong đợi, hay mâu thuẫn với bạn bè. Trước những khoảnh khắc ấy, không ít bố mẹ xót con nên đứng ra giải quyết mọi chuyện thay.
Thế nhưng, thất bại thực chất là một phần không thể thiếu của quá trình trưởng thành. Chính nhờ những lần vấp ngã ấy, trẻ học được cách đối diện, trở nên mạnh mẽ hơn.
Một cậu bé từng bị ngã và trầy đầu gối trong cuộc thi thể thao ở trường. Bố mẹ không vội vàng chạy đến đỡ ngay, mà nhẹ nhàng động viên để tự đứng lên. Ban đầu, cậu bé có chút tủi thân, nhưng sau đó vẫn tiếp tục hoàn thành cuộc thi. Từ trải nghiệm ấy, trở nên kiên cường hơn và không còn dễ dàng gục ngã trước khó khăn.
Vì vậy, buông bỏ trạng thái “quấn chặt” không có nghĩa là thờ ơ hay bỏ mặc. Đó là sự lùi lại đúng lúc, để trẻ có không gian tự trải nghiệm, tự học cách giải quyết vấn đề và trưởng thành trong một môi trường đủ an toàn.
Dù là sở thích cá nhân, các mối quan hệ xã hội, việc học hay những thất bại nhỏ thường ngày, điều tưởng như là “không can thiệp” thực chất đang trao cho trẻ cơ hội rèn luyện tư duy độc lập, tinh thần tự chủ và khả năng đối diện với thử thách.
Nhờ đó, trẻ sẽ bước đi vững vàng hơn và đủ bản lĩnh để đi xa hơn trên con đường phía trước. Theo đó, việc bắt đầu thay đổi cách đồng hành cùng con từ hôm nay, trẻ sẽ sớm nhận ra những chuyển biến tích cực vượt ngoài mong đợi.
