Sặc sữa ở trẻ sơ sinh diễn ra khá thường xuyên nhưng nếu không được sơ cứu đúng cách, trẻ có nguy cơ gặp phải nhiều biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng. Vậy hiện tượng trẻ sơ sinh bị sặc sữa là gì? Làm sao để phòng tránh sặc sữa ở trẻ sơ sinh?
Sặc sữa là gì?
Sặc sữa ở trẻ sơ sinh là tình trạng sữa và các chất dị từ dạ dày bị trào ngược vào đường thở khiến trẻ ho sặc, khó thở, tím tái và có thể gây ngừng thở. Các chất bị trào ngược có thể có màu trắng (sữa), màu vàng (dịch mật) và có cặn đông vón cục.
Dấu hiệu sặc sữa ở trẻ sơ sinh
Một số dấu hiệu sặc sữa ở trẻ sơ sinh bố mẹ nên lưu ý: Trẻ bị ho sặc, tím tái khi đang bú. Sữa trào ra mũi, miệng của trẻ kèm theo biểu hiện ho sặc, tím tái khi trẻ vừa bú xong. Trẻ ngưng thở, tím tái sau khi bú hay ngủ, miệng chảy sữa.
Sặc sữa ở trẻ sơ sinh khi không được sơ cứu kịp thời, sữa tràn vào khí quản, phổi, gây tắc đường hô hấp, viêm phổi hít, thậm chí tử vong.
Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị sặc sữa
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng sặc sữa ở trẻ sơ sinh. Các nguyên nhân phổ biến như mẹ cho trẻ bú không đúng tư thế, khớp ngậm không đúng; sữa mẹ quá nhiều hay núm vú cao su có lỗ quá lớn khiến sữa trào ra nhiều, trẻ không nuốt kịp; trẻ khóc, ho, cười hay mất tập trung khi bú; trẻ vừa ngủ vừa bú…
Một số khác, trẻ sặc sữa do kỹ năng nuốt chưa được thực hiện hiệu quả hoặc rối loạn chức năng nuốt khiến sữa đi vào khí quản và phổi như: khe hở thực quản, mềm sụn thanh quản, teo thực quản, rò thực quản, mềm sụn thanh quản…
Ảnh minh họa
Trẻ có bất thường về thần kinh, giảm trương lực cơ, tim bẩm sinh, hội chứng Down, khe hở vòm – môi, hội chứng Pierre Robin, suy hô hấp… cũng sẽ gặp nhiều khó khăn khi bú, nguy cơ sặc sữa cao.
Ngoài ra, dạ dày của trẻ sơ sinh vẫn chưa phát triển hoàn thiện. Giai đoạn sơ sinh, dạ dày của trẻ vẫn còn nằm ngang, cơ thắt tâm vị và cơ vòng thực quản dưới chưa hoạt động hiệu quả, điều này khiến sữa dễ bị trào ngược khi bú sai cách, bú quá nhiều hoặc cho trẻ nằm ngay sau khi bú.
Sơ cứu sặc sữa ở trẻ sơ sinh
Ba mẹ cần sơ cứu sặc sữa ở trẻ sơ sinh đúng cách và kịp thời, tránh kéo dài dẫn đến ngừng thở, ngừng tim, gây biến chứng tử vong ở trẻ.
Bước 1: Đỡ trẻ ngồi dậy: Khi trẻ nằm, mẹ nên dùng gối kê đầu cho trẻ, sao cho đầu trẻ cao hơn so với phần thân khoảng 30 độ để tránh tình trạng sặc sữa. Nhưng nếu trẻ bị sặc sữa khi đang nằm. Mẹ nên bế trẻ đầu cao, nghiêng mặt trẻ sang bên để sữa chảy ngược xuống dạ dày, ngăn chặn sặc sữa tiếp diễn. Nếu trẻ ho lớn, thở bình thường, tức sữa đã được loại bỏ ra bên ngoài, trẻ đã an toàn và bố mẹ không cần thực hiện các bước tiếp theo.
Bước 2: Hút sữa: Khi trẻ đã được bế dậy nhưng vẫn chưa thể ho, sặc hay nôn trớ, kèm theo biểu hiện khó thở mẹ nên hút, vệ sinh đàm, sữa ở vùng mũi, miệng của trẻ bằng dụng cụ hút mũi cầm tay.
Bước 3: Vỗ lưng: Ở trường hợp trẻ bị sặc sữa nặng, không có tiến triển tốt khi đã được đỡ dậy và hút sữa, bố mẹ nên vỗ lưng cho trẻ. Đặt trẻ theo tư thế nằm úp trên cánh tay, đầu thấp hơn mông, bố/mẹ dùng gờm bàn tay còn lại vỗ đều với lực vừa đủ vào vùng lưng giữa 2 bả vai của trẻ. Thực hiện liên tục 5 lần hướng về phía đầu, nếu trẻ ọc hết sữa ra ngoài, khóc lớn và hít thở bình thường là thành công.
Bước 4: Ấn ngực: Kỹ thuật ấn ngực cho trẻ sơ sinh sẽ được thực hiện nếu các bước trên không mang lại hiệu quả. Trẻ được đặt trong tư thế nằm ngửa, dùng ngón trỏ và ngón giữa ấn một lực vừa phải vuông góc vào phần giữa xương ức liên tục 5 lần (điểm giữa nối 2 núm vú của trẻ) để đẩy dị vật ra khỏi đường thở, giúp trẻ hô hấp. Lặp lại 8 - 10 lần, đồng thời theo sát các biểu hiện của trẻ.
Ở trường hợp chuyển nặng, trẻ ngừng tim, ngừng thở, mẹ cần thực hiện ép tim phối hợp thở ngạt để sơ cứu cho trẻ.
Bước 5: Đưa trẻ đi cấp cứu: Đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu kịp thời khi tình trạng sức khỏe của trẻ không có dấu hiệu cải thiện sau khi thực hiện 4 bước trên.
