Sau cơn bão lớn, người Hà Nội toả ra đường bất chấp gió mưa để chào tạm biệt những hàng cây.
"Nhớ phố thâm nghiêm rợp bóng cây
Tiếng ve ru những trưa hè"
(Nhớ về Hà Nội - nhạc sĩ Hoàng Hiệp)
Người Hà Nội lớn lên với những bóng cây xanh mát. Đây không phải nhận định cá nhân, vì các nghệ sĩ đã đưa "văn hoá cây xanh" vào trong thi ca từ lâu rồi. Từ đời ông bà, cha mẹ ta, ít nhất một người lớn lên đã thấy trong sân vườn, đầu ngõ một cái cây trồng từ thuở nào rợp bóng mát.
Tôi lớn lên khi Hà Nội đã đô thị hoá. Lứa trẻ cuối 8X, đầu 9X vẫn may mắn vì còn được nhìn thấy biết bao nhiêu cây xanh cùng mình lớn lên. Vườn nhà tôi cơ man nào là cây ổi, cây đu đủ, cây hồng xiêm, cây gấc mọc dại. Tuổi thơ của mấy đứa trẻ con học cấp 1 là được sang nhà hàng xóm hái trộm táo xanh chua loét mà vẫn thích chí cười khanh khách, hay đến nhà ông bà nội chỉ vì cây roi mới ra quả non hấp dẫn vô cùng. Tôi vẫn còn nhớ những trưa hè, đánh đòn không chừa vẫn chạy sang nhà bà họ xin mấy quả khế chua chấm muối. Vừa mút khế nhăn mặt mà vẫn ăn sạch không còn hột.
Hà Nội. Nơi nào có hồ, nơi ấy có cây. Mà hễ có cây thì "mọc" lên quán trà đá.
Cây si, cây đa, cây đề bóng mát rượi còn là nơi hẹn hò của nhiều nam thanh nữ tú…
Tuổi đôi mươi, ai chẳng một lần mong được ngồi đằng sau xe người yêu chở đi chơi giữa 2 hàng cây phố Phan Đình Phùng. Những mùa Hè ve kêu râm ran, mùa Thu lá vàng thơm mùi hoa sấu và quả chín rụng đầy ven đường. Tiến lên phố Hoàng Diệu là hàng hoa ban tím dịu dàng, nô nức lòng thiếu nữ mỗi độ Xuân về. Ai yêu mùa Xuân, không thể quên cây hoa sưa trắng phố Quán Thánh, góc đường hướng lên lăng Bác. Mùa Đông đi dọc phố cổ, ngẩng lên thấy bầu trời xám xịt và đập vào mắt là cây bàng lá thay lá, đang vội chuyển từ vàng sang đỏ.
Người Tây Hồ có những vườn đào, vườn quất đã đi vào văn hoá Hà Nội mỗi dịp Tết đến Xuân về. Người Hoàn Kiếm lại tự hào về những cây cổ thụ rợp bóng bên đền Ngọc Sơn, Tháp Rùa. Hiếm đâu gặp được những cây liễu rủ mặt hồ xanh lục đầy chất thơ như ở Hà Nội.
Tiến về những con phố đô thị hoá dọc đường quốc lộ, thi thoảng ta lại bắt gặp những cây gạo, cây hoa sữa phải đến mấy chục năm tuổi, đến mùa là ra hoa.
Phố Phương Mai, đầu phố có cây hoa gạo cổ thụ vươn thẳng lên trời ngạo nghễ. Phố Nguyễn Du dọc đường trồng toàn hoa sữa, ai nhạy mũi hẳn sẽ "đau đầu" vì mùi hương nồng nàn. Người dân thường chỉ đường khi được hỏi: "Đi đến cái cây hoa bằng lăng thứ 2, rẽ phải thấy khu nhà có cây dâu da xoan"…
Có câu nói: "Hà Nội không vội được đâu". Ấy có thể là vì dưới những bóng cây mát lành, thơm ngát, có ai muốn đi nhanh. Chầm chậm chút thôi cho cái nắm tay thêm chặt, cho cái ôm thêm lâu.
Người Hà Nội tự hào về màu xanh của thành phố, vậy mà phải đau lòng quặn thắt khi thấy hàng nghìn cây xanh đổ rạp trong cơn bão lớn hơn 30 năm mới gặp. Những cây cổ thụ cao tới 4 tầng nhà, thân cây phải đến 3 người ôm cũng không chống chọi được với cơn giận dữ của thiên nhiên. Thật đáng tiếc thay, những minh chứng lịch sử sống sót qua mưa bom bão đạn lại bị phá huỷ bởi thiên tai.
Sẽ không còn cây hoa sưa trắng muốt một vùng trời vẫy chào mùa Xuân ở Lăng Bác. Sẽ không còn cây si già toả bóng nửa phố Nhà Thờ thâm trầm. Buổi sáng sau cơn bão, người Hà Nội toả ra đường bất chấp gió mưa để chào tạm biệt những hàng cây.
Cây si toả bóng phố Nhà Thờ đổ gục sau bão Yagi tối ngày 7/9. Ảnh: Trịnh Hoàng Vân.
Nhưng tôi biết, người Hà Nội còn đây, và những ai yêu Hà Nội, sẽ tiếp tục trồng lên những cây xanh toả bóng. Những hàng cây không chỉ cho bóng mát, mà còn gợi lên ký ức, nỗi nhớ nhung trong lòng những người con xa quê, để họ tìm thấy lý do, dấu mốc để trở về.
