Dù xuất hiện từ khá sớm nhưng ngành công nghệ thực phẩm vẫn còn mới lạ tại Việt Nam. Với nhu cầu phát triển của xã hội, ngành này dự đoán sẽ tạo ra cơ hội việc làm cho các bạn trẻ trong tương lai.
Mỗi mùa tuyển sinh đại học cận kề, vấn đề ngành học và việc làm lại được phụ huynh và học sinh quan tâm. Năm nay, đặc biệt có một ngành học nhận được nhiều sự chú ý, đó là ngành công nghệ thực phẩm. Đây là ngành chuyên về lĩnh vực bảo quản và chế biến nông sản và thực phẩm. Ngành học này liên quan đến các lĩnh vực ăn uống, an toàn thực phẩm…, nhằm tối ưu hóa dinh dưỡng trong việc phục vụ nhu cầu ăn uống của cộng đồng.
Công nghệ thực phẩm là ngành học liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, chế biến và bảo quản thực phẩm, nông sản.
Với tính ứng dụng cao, nhất là khi chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao thì ngành này chắc chắn sẽ sớm trở thành xu hướng trong tương lai. Cụ thể hơn tại Việt Nam, dân số hơn 90 triệu người và tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình hàng năm 7,5%, nhu cầu tiêu dùng đối với các thực phẩm chế biến ngày càng lớn và phong phú cả về chất lượng lẫn mẫu mã, đặc biệt là sản phẩm sạch.
Vai trò của ngành công nghệ thực phẩm đang ngày càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đặc biệt là trong việc nghiên cứu, sản xuất, chế biến và bảo quản thực phẩm sao cho được lâu, giữ được hương vị và chất lượng như mong muốn. Nhu cầu sử dụng thực phẩm của con người ngày một tăng cao, để đáp ứng điều đó, thực phẩm được chế biến thành nhiều dạng sản phẩm khác nhau. Vì vậy vai trò của ngành công nghệ thực phẩm vô cùng thiết yếu trong việc nghiên cứu, thực hiện chế biến, sản xuất các sản phẩm một cách tiện lợi và tốt cho sức khỏe.
Ngành gồm nhiều chuyên ngành nhỏ như hoá sinh, vi sinh học, dinh dưỡng, công nghệ chế biến.
Nguồn nhân lực của ngành công nghệ thực phẩm cũng đang có xu hướng tăng mạnh do quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa. Các nhà máy sản xuất, chế biến với các dây chuyền hiện đại sẽ thay thế cho quy trình thô trước đây. Từ đó đòi hỏi một lực lượng nhân lực chuyên môn cao, có năng lực làm việc tốt. Vì vậy, chuyên ngành công nghệ thực phẩm được đánh giá là ngành học có nhiều triển vọng trong tương lai. Sinh viên sau khi ra trường có nhiều lựa chọn việc làm, ít tính cạnh tranh.
Với sự phát triển trong tương lai, ngành sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm cho sinh viên.
Sinh viên sau khi tốt nghiệp ngành công nghệ thực phẩm có thể làm việc tại các đơn vị, doanh nghiệp liên quan đến chế biến lương thực và thực phẩm, vệ sinh an toàn thực phẩm, mua bán xuất nhập khẩu; phòng quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm của Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn,... Ngoài ra, sinh viên còn có thể trở thành các chuyên gia tư vấn dinh dưỡng hay dinh dưỡng lâm sàng tiết chế, làm việc tại các bộ phận liên quan đến việc kiểm nghiệm, đảm bảo chất lượng.... của các trung tâm dinh dưỡng, trung tâm y tế và y tế dự phòng...
Công nghệ thực phẩm là một ngành đã bắt đầu phát triển mạnh trên thế giới từ những năm 1970. Tuy nhiên, tại Việt Nam ngành này mới chỉ phát triển mạnh hơn trong khoảng 20 năm gần đây. Ở Mỹ, những chuyên gia công nghệ thực phẩm có kinh nghiệm có thể nhận mức lương tới 99,251 USD/năm (tương đương với hơn 2 tỷ đồng/năm). Trong khi đó, ở Việt Nam, với 3 – 5 năm kinh nghiệm, bạn sẽ nhận mức lương từ 7 đến 10 triệu đồng/tháng. Từ 5 năm trở lên, còn tùy thuộc vào trình độ, kỹ năng và đóng góp mà mức lương của chuyên gia công nghệ thực phẩm có thể lên tới 30 – 50 triệu đồng/tháng.
Để đạt được mức thu nhập tốt, người làm ngành này đòi hỏi kinh nghiệm dày dặn và chuyên môn vững vàng.
Một số trường đi đầu trong đào tạo ngành này có thể kể đến Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội, Đại học Kinh tế Kỹ thuật Công nghiệp, Đại học Nông lâm – Đại học Thái Nguyên, Đại học Nông lâm TP.HCM, Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM, Đại học Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM, Đại học Công nghiệp TP.HCM. Năm 2022, điểm chuẩn ngành này dao động ở mức khá vừa tầm, từ 15 đến 24,7 điểm. Xét tuyển chủ yếu ở các khối A00, A01, B00, D07,... kết hợp cùng nhiều phương thức xét tuyển khác.
Sinh viên theo học công nghệ thực phẩm đào tạo kiến thức nền tảng, chuyên sâu về hóa học, sinh học; vệ sinh an toàn thực phẩm; nguyên liệu chế biến và quy trình phân tích, đánh giá chất lượng thực phẩm; phương pháp chế biến thực phẩm... Nghiên cứu, thiết kế, lắp đặt, vận hành dây chuyền sản xuất; tổ chức, quản lý (công nghệ, kỹ thuật, chất lượng sản phẩm) và điều hành sản xuất, kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp thực phẩm. Bên cạnh đó, sinh viên được thường xuyên thực hành trong phòng thí nghiệm, tập làm quen với công việc phân tích thực phẩm, đánh giá.
