Chỉ xuất hiện chớp nhoáng vào mùa mưa, phần ruột giòn ngọt và thơm múi thuốc bắc, ốc núi đá Ninh Bình được người sành ăn "săn lùng" trong những năm gần đây, giá bán lên tới 150.000 đồng/kg.
Ốc núi đá ở Ninh Bình được người dân địa phương ví như "lộc trời", thường xuất hiện chớp nhoáng sau những cơn mưa rừng. Chúng ẩn mình sâu trong các hang hốc đá vôi, trước kia chỉ được người dân bắt về ăn cho vui nhưng hiện nay thứ đặc sản này đã "lên đời", được người thành phố săn lùng vì hương vị thơm ngon, lạ miệng.
Theo tìm hiểu, ốc núi đá là loài ốc sinh sống hoàn toàn trong môi trường tự nhiên, bám vào các dãy núi đá vôi đặc trưng của Ninh Bình. Chúng gần như biến mất suốt mùa nắng khi ẩn sâu trong khe đá, gốc cây hay lớp lá mục. Chỉ đến mùa mưa, từ khoảng tháng 4 đến tháng 8 hằng năm, ốc mới bò ra ngoài để kiếm ăn và sinh sản. Cũng vì thế, khi những cơn mưa đầu mùa trút xuống, người dân địa phương lại rủ nhau lên núi “săn ốc” để ăn và để bán vào nhà hàng, hoặc gửi đi các tỉnh thành.
Hình dáng ốc núi khá đặc biệt. Trông chúng hơi giống ốc sên nhưng thân mình dẹt, nhỏ, vỏ xoắn thành nhiều vòng, miệng tròn như đồng xu. Vỏ ốc thường có màu đen nhạt hoặc nâu sẫm, dày và chắc. Sau mưa, ốc bám đầy ở bờ khe, hốc cây, miệng hang đá. Chỉ cần có tiếng động nhẹ, ốc lập tức co đầu, nhả bám rồi rơi xuống đất lộp bộp mà không hề nứt vỡ nhờ lớp vỏ cứng cáp.
Theo kinh nghiệm của người dân, những khu vực núi cao, thoáng sạch, ít người qua lại và đặc biệt có nhiều cây thuốc quý là nơi ốc núi sinh trưởng tốt nhất. Thức ăn chính của ốc là rong rêu, rễ cây, lá rừng, quả dại và các loại thảo dược mọc hoang. Chính chế độ ăn này đã tạo nên hương vị rất riêng cho ốc núi: thịt dày, chắc, giòn và thoang thoảng mùi thơm của lá thuốc rừng.
Việc bắt ốc núi không hề dễ dàng. Người bắt phải men theo hết núi này sang núi khác, bám vào các vách đá cao, trơn trượt. Thời điểm thuận lợi nhất là buổi tối hoặc ngày mưa. Đường rừng thiếu ánh sáng, ẩm ướt, dễ trượt ngã, chưa kể nguy cơ gặp rắn, rết hay côn trùng độc. Bởi thế, ốc núi đá có giá bán khá cao.
Ốc mang về chỉ cần ngâm nước khoảng 15–20 phút, cho thêm chút ớt cay hoặc lá chanh để nhả bùn đất, sau đó rửa sạch là có thể dùng. Nhiều người còn cho rằng không nên ngâm quá kỹ vì trong thân ốc có “vị thuốc” từ lá rừng.
Món phổ biến và dễ làm nhất là ốc núi luộc sả, lá chanh. Khi chín, thịt ốc giòn sần sật, chấm cùng nước mắm pha tỏi, ớt, gừng, quất là đủ làm xiêu lòng thực khách. Ngoài ra, ốc núi còn được chế biến thành nhiều món hấp dẫn khác như xào sả ớt, hấp mẻ, nướng, xào me, hoặc khều ruột trộn nộm cùng hoa chuối rừng...
Ốc núi xuất hiện ở nhiều nơi tại Ninh Bình, tập trung nhiều nhất ở các dãy núi đá vôi thuộc phường Tam Điệp, xã Yên Mô, phường Nho Quan. Do đặc tính khó bắt, sản lượng ít trong khi nhu cầu ngày càng cao, giá ốc núi luôn ở mức cao hơn hẳn so với các loại ốc nước ngọt khác. Trên chợ mạng, ốc núi đá Ninh Bình có vài địa chỉ rao bán với giá khoảng 150.000 đồng/kg, thời điểm khan hiếm phải đặt hàng trước mới mua được.
