Loại quả này đắt khách mỗi dịp Tết, khi nhiều gia đình lựa chọn để bày mâm ngũ quả với mong ước năm mới đủ đầy, sung túc.
Trong danh sách "20 loại trái cây tốt nhất" được chuyên trang ẩm thực nổi tiếng của Anh công bố, đu đủ xếp ở vị trí thứ 14, vượt qua nhiều loại quả quen thuộc như dưa hấu, lựu, mận... Nổi bật phải kể tới giống đu đủ ruột vàng ở Tây Ninh.
Những ngày cận Tết, khắp các tuyến đường ở Tây Ninh lại rực rỡ sắc xanh vàng của những vườn đu đủ vào độ chín rộ. Giống đu đủ này được nhiều gia đình ưa chuộng không chỉ bởi vị ngọt thanh, thịt dày, ít hạt mà còn vì màu vàng óng tượng trưng cho tài lộc, đủ đầy, rất thích hợp để bày mâm ngũ quả ngày xuân. Ở nhiều tỉnh miền Nam, mâm ngũ quả thường có câu chúc quen thuộc: “Cầu – Dừa – Đủ – Xài – Sung”. Trong đó, “Đủ” chính là quả đu đủ, tượng trưng cho sự đủ đầy, ấm no, không thiếu thốn.
Thuộc loài Carica papaya, đu đủ ruột vàng là cây ăn trái phổ biến ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tuy nhiên, nhờ điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc trưng, đu đủ trồng tại Tây Ninh cho chất lượng vượt trội, trái to, ruột vàng đậm và vị ngọt thanh dễ chịu.
Trái đu đủ ruột vàng Tây Ninh thường có trọng lượng trung bình từ 2–2,5 kg/quả, dáng tròn hoặc dài tùy giống. Khi còn non, vỏ có màu xanh, đến lúc chín chuyển vàng ươm bắt mắt. Phần ruột bên trong vàng cam đậm, thịt chắc, ít xơ và có mùi thơm dịu. Vị ngọt của đu đủ ruột vàng không gắt mà thanh mát, phù hợp với khẩu vị của nhiều người. Chính vì thế, loại trái cây này không chỉ được tiêu thụ mạnh tại chợ truyền thống mà còn có mặt ở nhiều siêu thị và cửa hàng trái cây sạch với giá từ 15.000-25.000 đồng/kg. Cận Tết, giá của quả này có thể tăng do nhu cầu thị trường tăng mạnh.
Đu đủ ruột vàng được xem là cây trồng cho hiệu quả kinh tế khá cao. Từ khi xuống giống đến thu hoạch chỉ mất khoảng 6 tháng. Nếu chăm sóc tốt, mỗi cây có thể cho năng suất từ 20–25 kg trái. Cây có tuổi thọ trung bình khoảng 2 năm, khá dễ thích nghi với điều kiện tự nhiên của Tây Ninh. Tuy không quá kén đất, nhưng đu đủ không phù hợp với vùng ngập nước, đất sét nặng hay đất trắng khiến bộ rễ phát triển kém.
Để đạt năng suất và chất lượng cao, người trồng phải chuẩn bị đất kỹ lưỡng trước khi xuống giống. Khi trồng cần bón lót phân lân và phân vi sinh để cải tạo đất và kích thích rễ phát triển. Sau khoảng một tháng, cây con được bổ sung phân NPK nhằm thúc đẩy sinh trưởng. Trong suốt quá trình phát triển, nhà vườn còn phải bổ sung các loại phân dưỡng lá, nuôi bông và dưỡng trái để đảm bảo trái lớn đều, màu sắc đẹp.
Bên cạnh đó, việc phòng trừ sâu bệnh cũng rất quan trọng. Cây đu đủ thường dễ mắc các bệnh như rệp sáp, vàng lá,… Những bệnh này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và chất lượng trái nếu không xử lý kịp thời. Vì vậy, người trồng phải thường xuyên theo dõi vườn, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường để có biện pháp can thiệp phù hợp.
Một kinh nghiệm được nhiều nhà vườn áp dụng là tỉa bớt lá trước khi thu hoạch khoảng một tháng. Việc này giúp trái nhận đủ ánh sáng, từ đó lên màu vàng tươi đồng đều, hình thức đẹp hơn và bán được giá cao. Hằng năm, nhiều hộ trồng đu đủ thường xuống giống từ đầu tháng 5 âm lịch và thu hoạch vào cuối tháng Chạp – đúng thời điểm nhu cầu thị trường tăng mạnh dịp Tết.
Không chỉ là loại trái cây ngon, đu đủ ruột vàng còn mang ý nghĩa may mắn trong văn hóa ngày xuân. Nhiều người gọi đây là cây “tài lộc” bởi sắc vàng tươi của trái tượng trưng cho phú quý, đủ đầy. Vỏ trái dày, bảo quản được lâu nên rất thích hợp để chưng trên mâm ngũ quả ngày Tết. Sau vài ngày trưng bày, trái chín mềm vừa đủ để làm món tráng miệng hoặc chế biến sinh tố...
