Không chỉ khác biệt về màu sắc, giống na này còn có hương vị ngọt thơm đặc trưng khiến nhiều người tò mò tìm mua thưởng thức
Trong bài nghiên cứu với tiêu đề "Khám phá toàn cảnh dinh dưỡng của thực phẩm" đăng trên tạp chí khoa học của Mỹ, có 15 loại thực phẩm được đánh giá có giá trị dinh dưỡng tốt nhất theo lượng calo và chất dinh dưỡng. Trong danh sách này, quả na đứng ở vị trí thứ 2, giàu vitamin, chứa 75 kcal/100 gr.
Na là loại trái cây quen thuộc với người Việt, nổi tiếng bởi lớp vỏ xanh nhiều rãnh, múi trắng ngà, vị ngọt sắc và hương thơm đặc trưng. Trên thị trường, na thường được bán với giá từ 30.000–70.000 đồng/kg tùy loại và kích thước. Tuy nhiên, khoảng vài năm trở lại đây, sự xuất hiện của một giống na mới với màu sắc lạ mắt đã thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đó là na tím. Giống na lạ này được một số hộ dân trồng thành công ở Bắc Ninh.
Ngay từ khi xuất hiện trên chợ mạng, na tím đã nhanh chóng gây tò mò bởi lớp vỏ màu tím đậm khác biệt hoàn toàn so với na xanh truyền thống. Màu sắc độc đáo này khiến nhiều người chỉ cần nhìn qua đã muốn mua về thưởng thức hoặc trồng thử trong vườn nhà. Tuy nhiên, do chưa được trồng đại trà nên sản lượng na tím hiện vẫn còn hạn chế, chủ yếu bán nhỏ lẻ hoặc theo đơn đặt trước.
Về hình dáng, na tím có kích thước khá nhỏ, nhỏ hơn so với na dai thông thường và thuộc dòng na bở. Khi chín, múi na mềm, tơi, vị ngọt đậm và thơm không kém gì na truyền thống. Một số người từng thưởng thức nhận xét rằng na tím có lớp vỏ dày hơn, nhưng phần thịt bên trong vẫn giữ được độ béo, thơm và ít hạt. So với na xanh, năng suất vụ đầu của na tím thường thấp hơn, song bù lại giá bán cao. Thời điểm mới ra mắt, na tím từng được rao bán với giá vài trăm nghìn đồng mỗi kg bởi độ hiếm và lạ. Hiên giống na này có giá khoảng 70.000 đồng/kg.
Cây na tím thuộc dạng thân gỗ, chiều cao trung bình khoảng 3–3,5m. Cây có sức sinh trưởng khỏe, sau khoảng 2,5 năm trồng bắt đầu cho quả. Mùa thu hoạch thường rơi vào khoảng tháng 7 đến tháng 9 hằng năm. Đây là thời điểm người trồng tập trung thu hái để đưa ra thị trường. Đặc biệt, màu tím của quả sẽ đậm dần khi quả lớn và già, tạo nên vẻ ngoài bắt mắt, gần như trở thành điểm nhấn trong khu vườn.
Không chỉ khác biệt ở màu vỏ quả, cây na tím còn có nhiều đặc điểm riêng. Thân cây có màu sẫm hơn na thường, cành giòn và dễ gãy hơn nếu không chăm sóc đúng cách. Lá cũng to và dài hơn, tạo tán cây rộng. Hoa na tím nở vào đầu mùa hè, có màu trắng, nhìn khá đẹp mắt. Sau khoảng hai tháng kể từ khi ra hoa, quả bắt đầu chín và bước vào giai đoạn thu hoạch.
Hiện nay, trên thị trường đã có nhiều nơi rao bán cây giống na tím cho những người yêu thích giống cây độc lạ này. Giá mỗi cây giống dao động khoảng 100.000 đồng. Không ít người chọn mua về trồng vừa để làm cảnh nhờ màu sắc đặc biệt, vừa để thu hoạch trái phục vụ gia đình. Tuy nhiên, theo những người đã trồng thử nghiệm, na tím khó chăm sóc hơn na truyền thống. Cây ăn ít phân, nếu bón phân cùng liều lượng và thời điểm như na dai có thể khiến quả bị nứt, hỏng. Hoa của na tím cũng mỏng và nhạy cảm hơn, đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc cẩn thận.
Khâu ươm hạt na tím cũng không đơn giản. Hạt cần được xử lý và ươm theo kỹ thuật riêng thì mới đạt tỷ lệ nảy mầm cao, không thể gieo như các loại hạt thông thường. Dù vậy, nhiều nhà vườn vẫn đang thử nghiệm nhân giống để mở rộng diện tích trồng bởi tiềm năng kinh tế của loại quả này khá hấp dẫn. Bên cạnh màu sắc nổi bật và hương vị ngon, na tím còn được đánh giá là giống cây ít sâu bệnh và cho thu hoạch tương đối ổn định qua các năm nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật.
