Nghe tên tưởng là trái cây trong mâm ngũ quả ngày Tết, cá mãng cầu lại là loài cá biển quý hiếm, được giới sành ăn săn lùng.
Tết Nguyên đán về, trên bàn thờ mỗi gia đình Việt thường không thể thiếu mâm ngũ quả với mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài… gửi gắm ước mong đủ đầy, sung túc cho năm mới. Thế nhưng, ít ai ngờ rằng cái tên mãng cầu quen thuộc ấy lại xuất hiện trong một sản vật hoàn toàn khác - một loài cá biển quý hiếm đang được giới sành ăn săn lùng.
Cá mãng cầu là loài cá biển hiếm, thân tròn, vảy vàng cam viền đen. Sống ở vùng biển nhiệt đới, sản lượng ít, chưa nuôi nhân tạo tại Việt Nam.
Cá mãng cầu còn được biết đến với nhiều tên gọi khác như cá sơn gai, cá hiệp sĩ, cá chiến binh hoặc cá quả dứa. Sở dĩ có những tên gọi này là bởi ngoại hình khá đặc biệt của chúng. Cá có thân tròn, dày mình, được bao phủ bởi lớp vảy lớn xếp đều, màu sắc chuyển từ vàng đến da cam, viền đen nổi bật. Chính vẻ ngoài ấy khiến cá mãng cầu trông khác biệt so với nhiều loài cá biển thông thường.
Loài cá này sinh sống chủ yếu ở vùng biển nhiệt đới thuộc khu vực Ấn Độ - Tây Thái Bình Dương, ở độ sâu từ 2 đến 100m. Cá mãng cầu có thể đạt chiều dài khoảng 17cm và kích thước trung bình cũng khá lớn so với nhiều loài cá rạn san hô. Tuy không quá "đồ sộ", nhưng nhờ thân hình dày và thịt chắc, cá mãng cầu được đánh giá cao về chất lượng.
Tại Việt Nam, cá mãng cầu được ghi nhận xuất hiện ở một số tỉnh miền Trung như Khánh Hòa, Đắk Lắk. Tuy nhiên, sản lượng đánh bắt khá ít ỏi. Cá thường được ngư dân bắt ngẫu nhiên trong các chuyến ra khơi, chứ không phải loài có thể đánh bắt với số lượng lớn.
Thịt cá mãng cầu chắc, ngọt tự nhiên, gần như không tanh. Khi hấp, nướng hay nấu canh đều giữ hương biển đặc trưng, béo nhẹ, đậm vị.
Chính vì nguồn cung hạn chế và hiện chưa thể nuôi nhân tạo, cá mãng cầu luôn nằm trong danh sách hải sản hiếm. Mỗi khi xuất hiện tại chợ hải sản hoặc nhà hàng, loài cá này thường nhanh chóng được "chốt đơn". Với những tín đồ ẩm thực, việc thưởng thức cá mãng cầu được xem như trải nghiệm đáng thử, nhất là khi sản vật này không phải lúc nào cũng có sẵn.
Trên thị trường, giá cá mãng cầu dao động từ 300.000 đến 500.000 đồng/kg tùy vào kích thước và độ tươi. Mức giá này không hề rẻ so với nhiều loại cá biển phổ biến khác. Tuy nhiên, điều đó không khiến nhu cầu giảm sút. Ngược lại, chính sự khan hiếm và danh tiếng về hương vị lại càng khiến cá mãng cầu được săn lùng nhiều hơn.
Điều gì khiến cá mãng cầu có sức hút như vậy? Câu trả lời nằm ở chất lượng thịt. Thịt cá mãng cầu được đánh giá là chắc, dai nhẹ nhưng không khô, vị ngọt tự nhiên. Khi chế biến, cá giữ được độ thơm đặc trưng của biển mà không cần quá nhiều gia vị cầu kỳ.
Dù được chế biến theo cách đơn giản như hấp, nướng hay nấu canh, cá mãng cầu vẫn giữ nguyên vị ngọt thanh. Với món hấp, chỉ cần thêm vài lát gừng và chút hành lá, thịt cá đã đủ dậy hương. Nếu nướng, lớp da bên ngoài hơi xém nhẹ, bên trong thịt trắng ngần, săn chắc. Một số nhà hàng còn sáng tạo bằng cách chế biến cá mãng cầu theo phong cách cao cấp hơn như áp chảo hoặc nấu súp.
Nhờ hương vị đặc biệt ấy, cá mãng cầu từ chỗ ít người biết đến đã dần trở thành nguyên liệu "vàng" trong nhiều thực đơn hải sản cao cấp. Thực khách từng thưởng thức thường nhận xét rằng thịt cá không chỉ ngọt mà còn có độ béo nhẹ, tạo cảm giác tròn vị.
Cá mãng cầu có giá 300.000–500.000 đồng/kg tùy kích thước và độ tươi. Dù mức giá cao, loài cá này vẫn được giới sành ăn săn lùng.
Từ một loài cá biển không mấy ai để ý, cá mãng cầu nay đã có chỗ đứng riêng trên bản đồ đặc sản Việt Nam. Sự kết hợp giữa ngoại hình lạ mắt, tên gọi độc đáo và chất lượng thịt vượt trội đã giúp loài cá này ghi điểm trong lòng thực khách mỗi khi thưởng thức.
