Từ cá rầm có thể chế biến thành các món ăn ngon như kho lá nghệ, kho lạt, chiên, nấu canh chua, chả cá hoặc hấp… trở thành đặc sản được nhiều người yêu thích.
Theo lời kể của các lão nông, cá rầm hay cá rầm xanh là tên gọi chung chỉ những con cá nhỏ chỉ bằng đầu mút đũa, bơi theo bầy đàn và thường xuất hiện vào cuối mùa lụt. Do bơi thành từng đàn, người dân quen gọi chúng là cá rầm.
Cá rầm là loài cá bé xíu, bơi theo bầy đàn và dễ bắt vào mùa nước lũ
Cá rầm có "cha mẹ" là các loại cá như cá gáy, cá trảnh, cá dềnh, cá chày, cá trôi... sống ở thượng nguồn theo dòng nước lũ đầu mùa trôi về đẻ trứng. Các loại cá này vượt lên đồng, lên ruộng đẻ trứng và sau đó trứng nở thành cá con. Cá con chờ cơn lũ cuối mùa trở về nguồn cội và tiếp tục vòng đời sinh trưởng như bố mẹ của chúng.
Sau những trận mưa cuối mùa, cá rầm với vóc dáng nhỏ bé, lại bơi thành từng đàn men theo các vịnh nhỏ gần bờ để trở về sông và suối. Lúc này, trời mưa lâm râm, cũng là thời điểm người dân quê gọi nhau đi "kéo tủ" để bắt cá rầm. Công cụ hiệu quả nhất để bắt cá rầm là cái tủ.
Ngày xưa, người dân dựa vào đặc tính của cá rầm, bơi thành từng đàn về nguồn, để biết đó là cơn lụt cuối cùng trong năm. Cá rầm được bán ở các chợ như Ái Nghĩa, Đại Hiệp, Quảng Huế, Đại Cường với giá khoảng 200.000 đồng/kg. Từ món ăn của người nghèo, nay cá rầm trở thành đặc sản, có giá khá cao, từ 300.000 - 400.000 đồng/kg và thường được bán theo chén. Cá bán theo mùa nên giá càng cao và càng được người thành phố săn lùng.
Cá rầm nay đã thành đặc sản với giá bán khá cao vẫn đắt khách
Cá rầm có thể chế biến thành nhiều món ngon, nhưng một món đặc biệt được nhắc đến là cá rầm kho lá nghệ và lá gừng tươi. Để làm món này, sau khi mua vài chén cá rầm về, người nấu chuẩn bị ít lá nghệ và lá gừng non, hành tím, dầu, mắm, muối, nghệ bột, tiêu, ớt... Cá rầm được rửa sạch, để ráo nước, sau đó cho vào nồi. Cá được ướp với bột nghệ, hành tím cắt nhỏ, mắm, muối, hạt nêm, ớt, ít đường và ít dầu phộng để một lúc cho cá thấm đều gia vị. Lá nghệ và lá gừng sau khi rửa sạch và tước bỏ cọng được thái nhỏ.
Sau đó, nồi cá được đặt lên bếp, chế độ lửa nhỏ và cá rầm kho lưu lượng nhỏ, rồi bỏ lá nghệ và lá gừng thái nhỏ vào. Tiếp theo, rắc một ít tiêu bột lên mặt và đợi cho đến khi nước cạn, cá săn lại thì đã hoàn thành món cá rầm kho lá nghệ, lá gừng. Từng con cá rầm hòa quyện vị của lá nghệ và lá gừng, vị cay của tiêu và ớt, vị béo của dầu và cả vị đặc trưng của ruột cá non.
Cá rầm kho lá nghệ thơm ngon với hương vị đặc trưng.
