Những đứa trẻ lớn lên trở thành người hiếu thảo thường có 3 đặc điểm tính cách từ nhỏ.
Chị Li có một cậu con trai. Dù điều kiện kinh tế gia đình ở mức vừa phải, nhưng vợ chồng chị luôn dành cho con tất cả sự yêu thương và chăm sóc tốt nhất ngay từ khi con còn nhỏ.
Hiện nay, con trai chị đã tốt nghiệp đại học và đi làm tại một thành phố cách nhà chỉ hơn một giờ lái xe. Khoảng cách không xa, nhưng từ ngày con đi làm, việc trở về nhà thăm bố mẹ lại trở nên hiếm hoi.
Chị Li kể rằng, có lần chị phải nhập viện vì ốm nặng, con trai gọi điện hỏi thăm qua loa, sau đó lấy lý do bận công việc để không về. Cuộc gọi ấy nhanh chóng kết thúc bằng lời xin tiền, không phải một câu hỏi han hay an ủi. Ngoài những lúc cần hỗ trợ tài chính, cậu gần như không chủ động liên lạc với gia đình.
Ngay cả ông bà – những người từng hết mực yêu thương và chiều chuộng cháu, cũng dần cảm thấy chạnh lòng. Ông bà nhớ cháu, nhưng lại ngại làm phiền, bởi cảm giác mình trở nên không còn quan trọng trong cuộc sống của cháu nữa.
Điều đó khiến chị Li buồn phiền. Suốt bao năm, gia đình đã chắt chiu từng đồng để con được học hành tử tế, chưa từng để con phải lo lắng hay chịu thiệt thòi. Mọi mong muốn của con, trong khả năng cho phép, đều được đáp ứng. Thế nhưng khi con trưởng thành, điều chị nhận lại không phải là sự gắn bó hay quan tâm, mà là khoảng cách và lạnh nhạt.
Mỗi lần nhắc đến con trai, chị chỉ thở dài: “Có lẽ về già tôi không thể trông cậy vào con được nữa. Con vẫn nói là thương tôi, nhưng lại chẳng có chút hiếu thảo nào cả.”
Thực tế, việc một đứa trẻ lớn lên có biết quan tâm, hiếu thảo với bố mẹ hay không thường không đến một cách ngẫu nhiên. Những dấu hiệu ấy đã âm thầm hình thành từ rất sớm, ngay trong cách trẻ được nuôi dưỡng và phản ứng khi còn nhỏ.
Nhiều nghiên cứu và quan sát cho thấy, những đứa trẻ sau này biết nghĩ cho gia đình thường sớm bộc lộ một số đặc điểm nhất định. Nhận ra và nuôi dưỡng những đặc điểm ấy từ sớm giúp trẻ phát triển nhân cách lành mạnh, bố mẹ tránh rơi vào tình trạng yêu thương sai cách, vô tình làm tổn thương chính mình về sau.
Khả năng thấu cảm và lòng trắc ẩn
Ngay cả khi ở cùng độ tuổi, không phải đứa trẻ nào cũng giống nhau. Có những em sớm biết quan sát, đặt mình vào cảm xúc của người khác và tự nhiên thể hiện sự quan tâm mà không cần ai nhắc nhở.
Pingping là một đứa trẻ như vậy. Khi mới ba, bốn tuổi, cô bé đã biết giúp mẹ đắp chăn, lấy đồ ăn, và mỗi khi thấy mẹ mệt hay không khỏe, Pingping lại nhẹ nhàng xoa lưng cho mẹ như một phản xạ tự nhiên.
Lớn thêm một chút, khoảng 5 hay 6 tuổi, Pingping thường chủ động giúp bà cụ sống gần nhà mang đồ nặng qua đường. Ở độ tuổi còn rất nhỏ, cô bé đã có thể nhận ra sự vất vả của người khác và sẵn sàng đưa tay giúp đỡ.
Có lần, khi thấy mẹ ngồi xổm lau giày khá lâu, Pingping liền chạy đi lấy một chiếc ghế đẩu mang đến, sợ mẹ mỏi chân. Không cần lời dạy bảo, hành động ấy xuất phát hoàn toàn từ sự chú ý quan sát và thấu hiểu.
Những hành vi nhỏ ấy cho thấy một điều quan trọng, cốt lõi của lòng hiếu thảo chính là sự đồng cảm. Trẻ biết đồng cảm hiểu rằng đằng sau đó là nỗ lực và yêu thương.
Khi được sống trong môi trường quan tâm và chăm sóc, trẻ sẽ học cách phản hồi bằng chính sự quan tâm ấy. Trẻ cảm nhận được sự vất vả của người lớn, hiểu những điều họ đang chịu đựng, và từ đó nảy sinh mong muốn chăm sóc, chia sẻ một cách tự nhiên. Lòng hiếu thảo vì thế là kết quả của sự thấu hiểu được nuôi dưỡng từ sớm.
Nghiên cứu tâm lý trẻ em cũng chỉ ra rằng, khả năng đồng cảm vốn đã tồn tại trong mỗi đứa trẻ khi sinh ra. Tuy nhiên, năng lực ấy cần được bố mẹ nhận ra, hướng dẫn và nuôi dưỡng trong những năm tháng đầu đời để có thể phát triển trọn vẹn.
Những đứa trẻ có mức độ đồng cảm cao thường dễ nhận ra sự vất vả, nỗi lo và cả niềm vui của bố mẹ trong cuộc sống hàng ngày. Chính sự thấu hiểu ấy giúp trẻ lớn lên với trái tim biết ơn, yêu thương và sẵn sàng hiếu thảo khi trưởng thành.
Có tinh thần trách nhiệm và sự tận tâm từ khi còn nhỏ
Nhiều bậc bố mẹ yêu con hết mực, nhưng lại vô tình thể hiện tình yêu theo cách khá cực đoan, tin rằng chỉ cần con học giỏi là đủ, còn những việc khác bố mẹ có thể gánh thay.
Vì suy nghĩ ấy, nhiều trẻ hiếm khi được tham gia vào công việc nhà. Ngay cả khi con muốn giúp đỡ, người lớn thường cho rằng con còn quá nhỏ, làm không khéo sẽ hỏng việc hoặc ảnh hưởng đến việc học, nên nhanh chóng ngăn lại. Lâu dần, trẻ quen với việc chỉ nhận mà không cần đóng góp.
Thực tế, cho trẻ tham gia việc nhà không làm mất thời gian học tập, mà ngược lại còn giúp trẻ hình thành ý thức trách nhiệm với gia đình từ sớm.
Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng, những đứa trẻ được làm việc nhà ngay từ nhỏ thường biết quan tâm đến bố mẹ hơn, sẵn sàng chia sẻ gánh nặng gia đình và có xu hướng hiếu thảo, biết nghĩ cho người lớn khi trưởng thành.
Sở dĩ việc nhà có tác động như vậy là bởi trong quá trình lao động, trẻ dần hiểu được mối quan hệ giữa cho và nhận. Trẻ nhận ra rằng một ngôi nhà gọn gàng, bữa cơm ấm áp, cuộc sống tiện nghi là kết quả của sự nỗ lực và đóng góp của từng thành viên trong gia đình.
Thông qua những công việc nhỏ mỗi ngày, trẻ cũng cảm nhận rõ hơn sự vất vả của bố mẹ, học được cách trân trọng công sức của người khác và trải nghiệm cảm giác tự hào khi mình có thể góp một phần vào gia đình. Chính những điều đó âm thầm nuôi dưỡng tinh thần trách nhiệm, sự tự giác và lòng biết ơn trong trẻ.
Trẻ biết ơn và biết cách cư xử chu đáo từ thời thơ ấu
Một sáng cuối tuần, mẹ của Lele bị cảm lạnh nặng, chóng mặt nên nằm trên giường nghỉ ngơi, không thể dậy chuẩn bị bữa sáng như thường lệ.
Điều khiến người mẹ không ngờ tới là cô bé Lele mới 7 tuổi đã để ý từ tối hôm trước rằng mẹ không khỏe. Sáng hôm sau, thấy mẹ vẫn chưa ra khỏi phòng, cô bé nhẹ nhàng vào bếp. Nhớ lại những gì mẹ vẫn làm mỗi khi cả nhà bị cảm, Lele rụt rè cho nước vào nồi, thả vài lát gừng và đập thêm một quả trứng.
Ít lâu sau, cô bé mang đến cho mẹ một bát súp trứng gừng còn bốc hơi ấm. Khoảnh khắc ấy, người mẹ cảm động về hành động vụng.
Một đứa trẻ biết ơn thường thể những hành động tự nhiên, xuất phát từ việc chứng kiến và ghi nhớ những nỗ lực thầm lặng của bố mẹ mỗi ngày. Khi trẻ được nuôi dưỡng trong môi trường yêu thương và gương mẫu, sẽ học cách bắt chước và đáp lại bằng chính sự quan tâm của mình.
