Loại quả này được ưa chuộng dịp Tết là nhờ sắc vàng tượng trưng cho tài lộc, sung túc. Trái to, vỏ bóng đẹp, ít hạt nên rất thích hợp bày mâm ngũ quả hoặc dùng làm quà biếu.
Từng là giống cây “ngoại lai” ít người biết đến, vú sữa hoàng kim nay đã trở thành đặc sản được săn đón mỗi dịp Tết. Loại quả này khi bổ ra có phần thịt trắng kem mềm mịn, óng ánh như lớp sữa đặc, ngọt ngào và quyến rũ. Không chỉ gây ấn tượng bởi màu sắc vàng óng bắt mắt, chúng còn được ưa chuộng nhờ hương vị độc đáo và khả năng cho trái quanh năm, giá bán hiện dao động khoảng 40.000–80.000 đồng/kg, tùy thời điểm.
Vú sữa hoàng kim (tên quốc tế là abiu) có nguồn gốc từ vùng nhiệt đới châu Mỹ, được trồng phổ biến tại Hawaii (Mỹ), sau đó nhân giống sang khu vực Caribbean và Đông Nam Á. Tại Việt Nam, giống cây này được đưa về trồng thử nghiệm và nhanh chóng thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, đặc biệt là các tỉnh miền Tây Nam Bộ.
Khác với các giống vú sữa truyền thống như Lò Rèn Vĩnh Kim nổi tiếng hay vú sữa Bắc Thảo, vú sữa hoàng kim có vỏ vàng tươi, bóng mịn. Trái không tròn đều mà có núm nhỏ hình chóp nhọn phía dưới, tạo điểm nhận diện riêng biệt.
Cây vú sữa hoàng kim là loài thân gỗ cao khoảng 4–5m, tán rộng, ưa nước và độ ẩm cao. Lá nhỏ, dài, xanh đậm. Khi còn non, trái có màu xanh; lúc chín chuyển dần sang vàng óng, càng chín màu càng đậm và đẹp mắt.
Vỏ quả mỏng, cùi trong, hạt nhỏ chỉ bằng đầu ngón tay, có trái chỉ một hạt. Khi bổ đôi theo chiều dọc, phần thịt trắng kem lộ ra mềm mịn, mọng nước. Hương vị được nhiều người ví như sự kết hợp giữa vú sữa truyền thống và chút thơm nhẹ của xoài. Đặc biệt, không ít thực khách nhận xét vị ngọt thanh pha chút caramel và vani khiến họ liên tưởng đến bánh flan caramel.
Một ưu điểm đáng chú ý là nếu được bọc giấy báo và bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh, vú sữa hoàng kim có thể giữ tươi đến gần một tuần mà không mất đi hương vị đặc trưng.
Không giống nhiều giống vú sữa nội địa chỉ cho một vụ chính, vú sữa hoàng kim có thể ra trái quanh năm. Trung bình mỗi năm cây cho thu hoạch khoảng 3 đợt, mỗi đợt kéo dài gần một tháng. Cây 3 năm tuổi có thể cho 50–70 trái/đợt, tương đương 10–15kg, và năng suất sẽ tăng khi cây trưởng thành.
Giống cây này có thể trồng bằng phương pháp ươm hạt, chiết cành hoặc ghép. Nếu trồng từ hạt, sau khoảng 3 năm cây bắt đầu cho quả; còn cây chiết ghép có thể rút ngắn thời gian xuống còn 2 năm. Cây ít sâu bệnh, công chăm sóc không quá cầu kỳ, phù hợp với mô hình vườn xen canh ở miền Tây.
Nhiều nhà vườn tại Cần Thơ cho biết, để tiện thu hoạch, họ cắt tỉa cây ở độ cao vừa phải, tạo tán thấp và rộng. Đến giai đoạn quả lớn, người trồng sẽ bao trái để giữ màu sắc đẹp và hạn chế sâu bệnh. Khi mở bao, nhiều quả đã chuyển vàng chanh xen chút xanh nhẹ, nhìn rất bắt mắt.
Thời điểm mới du nhập, vú sữa hoàng kim từng “gây sốt” với giá lên đến 200.000 đồng/kg vì sự lạ mắt và hiếm hàng. Thương lái phải đặt mua trước tại vườn mới có hàng. Tuy nhiên, khi diện tích trồng mở rộng và nguồn cung dồi dào hơn, giá đã giảm đáng kể. Hiện tại, giá bán lẻ phổ biến khoảng 40.000–60.000 đồng/kg, dịp cận Tết có thể nhích lên 70.000–80.000 đồng/kg do nhu cầu tăng cao.
Sở dĩ loại quả này được ưa chuộng dịp Tết là nhờ sắc vàng tượng trưng cho tài lộc, sung túc. Trái to, vỏ bóng đẹp, ít hạt nên rất thích hợp bày mâm ngũ quả hoặc dùng làm quà biếu.
