Thứ rau dại này gắn với những bữa cơm nghèo khó của người dân miền Trung. Giờ đây chúng thành đặc sản có vị ngọt bùi, thanh mát, được ưa chuộng.
Ở vùng nông thôn hay miền quê là nơi các loại rau dại đua nhau mọc xanh non mơn mởn tại góc vườn, bờ sông, và các bãi đất trống như rau dền cơm, rau sam, rau diệu, tầm bóp... Trong số này, rau dền cơm khá phổ biến, chúng mọc lẫn trong các luống rau cải, ruộng ngô khoai, trước đây chỉ cần ra vườn một lúc là hái được đầy rổ.
Chắc hẳn những đứa trẻ ở quê xưa kia vẫn nhớ như in cái mùi vị của rau dền cơm luộc hoặc nấu canh. Nước canh có màu hồng nhạt, ngọt mát. Giống dền cơm này rất lạ, chẳng hiểu hạt của chúng lẫn lộn, chơi trốn tìm ở đâu trong đất mà hễ trời đổ mưa một trận, chỉ vài ba hôm sau đã mọc dày chi chít.
Rau dền cơm như "cỏ dại" mọc xen vào các luống ngô, khoai
Theo nhiều người dân địa phương quen thuộc với loại rau dại này, cây rau dền cơm nhỏ, thân chỉ nhỉnh hơn que tăm, mềm mại dễ hái chứ không mọc gai tua tủa như rau dền gai, cũng không to như giống rau dền dân trồng. Rau dền cơm tự mọc, tự lớn, nhưng ăn rất ngon vì mềm, ngọt. Rau dền cơm nấu canh cua, nấu với tôm hay chỉ đơn giản là luộc, xào tỏi đều hợp vô cùng.
Những người lớn lên ở nông thôn nhưng sau này sinh sống tại thành phố vẫn thèm được nếm hương vị rau dền thơm mát. Những lần về quê, nhiều người còn ra sau vườn để nhổ rau dền cơm vào chấm với mắm tỏi ớt băm nhuyễn, hoặc chấm tương, xì dầu. Cây rau dền cơm non mơn mởn, thân bé và mềm nên chỉ cần rửa sạch rồi cho vào nồi nước đang sôi một chút là phải vớt ra. Cầu kỳ hơn thì nấu với tôm khô, thịt xay, nước canh ngọt lịm, thanh mát.
Cây rau dền cơm nấu canh thịt hay tôm cua đều ngọt lịm, thanh mát, là ký ức tuổi thơ của biết bao người lớn lên tại các miền quê nghèo
Hồi trước rau dền cơm là loài "cỏ dại" mọc lẫn lộn trong các vồng khoai, đám đậu phộng. Khi làm cỏ đậu, các bà các mẹ nhổ mang về nhà chế biến món ăn. Gắp một đũa rau dền cơm nấu canh tôm đưa vào miệng, cảm nhận vị mềm, bùi, ngọt của loại rau dân dã này rồi "húp" chén nước canh ngọt mát giúp giải nhiệt trong những ngày hè oi nóng".
Rau dền cơm giàu chất dinh dưỡng, có chứa các chất bao gồm protein, chất xơ và các loại khoáng chất quan trọng khác như: magiê, phốt pho, mangan và sắt. Theo Đông y, dền cơm còn là một loại rau quý vì nhiều dược tính, có tác dụng thanh nhiệt, trị táo bón, đau họng, đau mắt đỏ, chảy máu cam...
Rau dền cơm nấu thành nhiều món ngon, thậm chí chỉ cần luộc chấm mắm cũng trọn vị
Tình cờ mua được một mớ rau dền cơm tại chợ ở Hà Nội, nhiều bà nội chợ khá bất ngờ vì phải đi chợ sớm mới gặp những người bán rau từ quê lên. Thấy là mua về để ăn vì nhiều năm lên thành phố chưa ăn lại thứ rau dại này.
Nhiều người bán hàng nói, rau dền cơm giờ hiếm lắm, không mua nhanh thì tí nữa chả còn cọng nào. Đây là rau dại nên cách vài hôm họ mới có bán, nhiều người còn dặn hễ có rau là để phần nhưng cũng không phải lúc nào cũng có. Mang rau dền về nấu bát canh, cái vị ngọt mát của nó khiến những đứa trẻ miền quê ngày ấy bỗng nhớ về ngày ấu thơ quây quần bên bữa ăn từ những nguyên liệu “cây nhà lá vườn” đạm bạc, nhưng không kém phần ngon miệng.
