Đi dọc dải đất hình chữ S xinh đẹp, bạn sẽ rất ngạc nhiên với những phong tục cầu may đầu năm có 1-0-2, chưa chắc bạn đã dám làm đâu nhé.
Bên cạnh các phong tục quen thuộc như xông đất, mừng tuổi hay hái lộc, trong cộng đồng người Việt còn vô vàn những phong tục thú vị mà chỉ cần nghe đến tên cũng khiến người ta phải bất ngờ.
Đi ăn trộm lấy may
Người Lô Lô quan niệm, vào đúng thời khắc bước sang năm mới, nếu mang về nhà được một chút gì đó thì gia đình sẽ gặp nhiều điều tốt lành. Do vậy, họ đi lấy trộm để cầu may. Tuy nhiên, người Lô Lô không lấy nhiều hay lấy những món đồ có giá trị lớn mà chỉ lựa chọn củ hành, củ tỏi, thanh củi…
Độc lạ người Lô Lô đón Tết bằng cách… ăn trộm
Theo phong tục, người ăn trộm đi lặng lẽ, gặp người quen cũng không chào hỏi. Nếu chẳng may bị bắt, người đó phải phạt vạ, uống rượu với chủ nhà cả đêm. Thông thường, người Lô Lô sẽ lấy trộm cho đủ con số 12. Ví dụ, lấy ngô đủ 12 bắp, lấy gà, gạo, hoa quả cũng đủ con số 12. Đó là con số may mắn ứng với 12 tháng trong năm tới.
"Cướp" giọng gà
"Cướp giọng gà" là phong tục rất độc đáo của người Pu Péo ở Tuyên Quang. Đến thời khắc giao thừa, người Pu Péo sẽ canh chừng mấy chú gà trống, khi nào thấy gà vỗ cánh để chuẩn bị gáy, họ đốt ngay một quả pháo rồi nhanh tay ném vào chuồng gà. Lũ gà giật mình, nhảy lên thi nhau gáy. Ngay lập tức, mọi người hò nhau hát vang trời để át tiếng gà gáy.
Người Pu Pép đi “cướp giọng gà” vào đầu năm mới
Người Pu Péo quan niệm rằng, tiếng gà gáy vừa hay, vừa thiêng liêng, có thể đánh thức mặt trời. Vậy nên nếu át được tiếng gà gáy thì sang năm mới sẽ hát hay, may mắn và gặp nhiều điều hạnh phúc.
Thờ bát nước lã
Trên mỗi bàn thời của người Pà Thẻn đều có một bát nước lã dùng để thờ cúng quanh năm. Bát nước này phải luôn được đậy kín vào không bao giờ để cạn. Phải chờ đến tháng 6, gia chủ mới được phép mở ra xem và tiếp thêm nước lã cho đầy bát để đợi đến Tết.
Bát nước lã có vị trí quan trọng trong văn hóa tín ngưỡng người Pà Thẻn, nhất là vào dịp năm mới
Vào đêm 30 Tết, nhà nhà đều phải bịt kín tất cả các cửa hoặc lỗ thông khí. Trong lúc cửa đóng, then cài, gia đình bí mật nấu một nồi cháo gà để cả nhà cùng ăn. Ăn cháo xong, gia chủ mới lấy bát nước trên bàn thờ xuống cọ rửa và thay nước mới. Ngay sau đó, nghi thức cúng giao thừa mới bắt đầu để chào mừng năm mới gặp nhiều may mắn
Lễ gội đầu lấy may
Gội đầu lấy may là phong tục từ xa xưa của người Thái ở Sơn La. Từ trưa ngày cuối cùng trong năm, tất cả già làng, trưởng bản, từ già đến trẻ hò nhau xuống bờ sông để tổ chức lễ gội đầu, với mong muốn xua đi tất cả những gì không may mắn trong năm.
Con gái người Thái gội đầu để xua đi hết đen đủi của năm cũ, chào năm mới may mắn
Họ còn chuẩn bị những bát nước gạo đã được ngâm cho chua nhẹ, rồi xối từ từ lên tóc, gợi lên mọi điều tốt đẹp cho ngày mai bước vào năm mới thật tinh khôi. Đây là một cách đặc biệt để người Thái cầu may cho một năm mới thuận lợi, vạn sự hanh thông. Lễ gội đầu kết thúc là đến cuộc vui đua thuyền giữa nam và nữ.
Tết nhảy của người Dao
Vào những ngày đầu xuân, tại khắp các bản người Dao, nhà nhà người người đều chuẩn bị các bộ quần áo đẹp nhất, những vũ điệu tuyệt vời trước Tết cả tháng. Đến ngày đầu xuân năm mới, các gia đình sum vầy tại nhà tộc trưởng và cùng nhau làm lễ cúng tổ tiên. Đến giờ thìn các điệu nhảy bắt đầu, các thanh niên sẽ nhảy theo thầy cả.
Người Dao nhảy múa chào đón năm mới nhiều phước lành
Có tất cả 14 điệu nhảy, họ dùng gươm đao bằng gỗ để múa trong tiếng trống tiếng khèn vang động. Các điệu múa diễn tả lại cảnh lao động của những người dân địa phương hàng ngày như điệu nhảy chào bố mẹ, tổ tiên thì nhảy múa một chân, đầu cúi, ngón tay trỏ giơ cao, điệu mô phỏng cò bay, dang hai tay vẫy vẫy nhịp nhàng, hay có điệu diễn tả điệu đi của hổ,… Cứ thế các điệu nhảy nối tiếp nhau, kéo dài tới 10 tiếng để cầu may.
Đánh thức gia súc
Từ mấy ngày trước Tết, người Mường chuẩn bị sẵn mõ để qua giao thừa đốt đuốc đi gọi vía trâu. Họ tin rằng, đó là cách trả ơn vật nuôi trung thành đã vất vả giúp gia chủ cấy cày. Ngoài ra, người Mường ở đây cũng treo bánh ống lên các dụng cụ sản xuất như cày, bừa, đòn gánh để mời “những người bạn đồng hành” này về ăn Tết với gia đình.
Con trâu là vật nuôi cũng là một thành viên cùng gia đình cày cuốc trong năm mới
Họ quan niệm, con trâu hay cái cày cũng cần được nghỉ Tết sau một năm vất vả trên đồng ruộng. Vào sáng sớm năm mới, chủ nhà cũng sẽ đánh thức gia súc cùng ăn Tết. Ngoài ra, họ cũng sẽ làm một lễ cúng tại nhà để cầu chúc cho năm mới.
