3 dấu hiệu thông minh ẩn sau thói quen mút ngón tay của trẻ sơ sinh

Theo góc nhìn khoa học não bộ, trẻ sơ sinh mút tay phản ánh quá trình não bộ đang học cách phối hợp giữa cảm giác và vận động. Khi đưa ngón tay vào miệng, não bộ của trẻ đang nhận diện vị trí của bàn tay, điều chỉnh cử động tinh và ghi nhận phản hồi từ xúc giác, vị giác. Đây chính là nền tảng ban đầu của khả năng kiểm soát cơ thể và tư duy vận động.

Các nghiên cứu về phát triển thần kinh cho thấy, những cử động lặp lại có mục đích như mút ngón tay giúp tăng cường kết nối giữa các vùng não liên quan đến cảm giác, vận động và sự chú ý. Thông qua hành vi tưởng chừng rất đơn giản này, trẻ đang chủ động khám phá thế giới và học cách làm chủ bản thân mình.

Vì vậy, trong chừng mực phù hợp với độ tuổi, việc trẻ mút ngón tay không nên bị nhìn nhận như một thói quen xấu cần can thiệp sớm. Ngược lại, đó là một dấu hiệu cho thấy não bộ và hệ thần kinh của trẻ đang phát triển đúng nhịp, từng bước hình thành sự khéo léo, tập trung và khả năng thích nghi với môi trường xung quanh.

Tại sao trẻ sơ sinh thích mút ngón tay?

Trong những năm đầu đời, đặc biệt là trước 2 tuổi, nhiều trẻ sơ sinh có xu hướng mút ngón tay. Ban đầu, hầu hết phụ huynh lo lắng về việc trẻ mút tay  không vệ sinh, cần phải ngăn lại càng sớm càng tốt.

Tuy nhiên, khi chào đời đến khoảng 2 tuổi, trẻ trải qua giai đoạn cảm giác miệng, đây là thời điểm phát triển quan trọng của não bộ và hệ thần kinh.

Ở giai đoạn này, trẻ khám phá thế giới bằng miệng của mình. Mút ngón tay, gặm đồ chơi hay đưa bất cứ vật gì trong tầm tay vào miệng đều là cách trẻ thu nhận thông tin về môi trường xung quanh.

Trẻ đặc biệt thích mút tay vì đây là bộ phận mà chúng có thể chủ động kiểm soát. Thông qua việc mút và gặm, trẻ cảm nhận được sự khác biệt về độ mềm – cứng, trơn – nhám của các vật thể, từ đó dần hình thành mối liên kết giữa cơ thể mình và thế giới bên ngoài. Quá trình này góp phần quan trọng vào sự phát triển của vận động tinh, khả năng tập trung và nhận thức.

Hiểu một cách đơn giản, trong giai đoạn từ 0 đến 2 tuổi, việc trẻ mút ngón tay là hành vi tự nhiên có lợi cho sự phát triển khỏe mạnh của não bộ. Thói quen tưởng chừng rất nhỏ này thực chất đang gửi đi nhiều tín hiệu tích cực về trí tuệ và khả năng học hỏi.

Vì vậy, bố mẹ không nên vội vàng can thiệp hay ngăn cản một cách, nên quan sát, hiểu đúng và đồng hành cùng con trong giai đoạn phát triển quan trọng này.

Những em bé thích mút ngón tay cái đang thể hiện 3 dấu hiệu thông minh

Sau khi chào đời, thị giác của trẻ sơ sinh vẫn chưa đủ khả năng nhận biết thế giới một cách trọn vẹn. Ngược lại, các đầu mút thần kinh quanh vùng miệng lại phát triển sớm và vô cùng nhạy cảm, trở thành “cửa ngõ” quan trọng để trẻ tiếp nhận thông tin từ môi trường xung quanh.

Nhà tâm lý học Jean Piaget từng chỉ ra rằng, giai đoạn từ 0 đến 2 tuổi là giai đoạn cảm giác – vận động, khi trẻ học hỏi thế giới chủ yếu thông qua các giác quan và chuyển động cơ thể. Trong giai đoạn này, việc đưa đồ vật, đặc biệt là bàn tay của chính mình vào miệng không phải hành vi ngẫu nhiên, mà là một cách nhận thức mang tính bản năng và nền tảng.

Khi bé đưa tay lên miệng và mút một cách say mê, não bộ của trẻ đang âm thầm “lập bản đồ” cơ thể. Trẻ dần hình thành khái niệm rằng bàn tay là một bộ phận thuộc về mình, có thể điều khiển được và tạo ra cảm giác dễ chịu. Đây là bước quan trọng giúp trẻ phát triển nhận thức về bản thân.

Đồng thời, quá trình này còn kích thích và củng cố các kết nối thần kinh giữa miệng, bàn tay và não bộ. Những kết nối ấy chính là nền tảng cho sự phát triển của vận động tinh, khả năng phối hợp tay – mắt, cũng như kỹ năng ngôn ngữ trong các giai đoạn tiếp theo.

Đằng sau hành vi tưởng chừng rất đơn giản ấy là ba dấu hiệu thông minh mà bố mẹ nên hiểu đúng và tôn trọng.

Trẻ sơ sinh rất thích khám phá, đây là yếu tố quan trọng cho sự phát triển nhận thức

Trên thực tế, ở giai đoạn đầu đời, trẻ sơ sinh có xu hướng đưa mọi thứ vào miệng là cách khám phá thế giới xung quanh.

Ngay sau khi chào đời, thị giác của trẻ còn rất hạn chế, hình ảnh tiếp nhận được thường mờ và thiếu chi tiết. Trong khi đó, vùng miệng lại sở hữu hệ thần kinh cảm giác phát triển sớm và đặc biệt nhạy bén. Có thể ví miệng của trẻ như một “máy quét ba chiều”, giúp trẻ cảm nhận hình dạng, kết cấu, độ mềm – cứng và nhiệt độ của đồ vật một cách trực tiếp.

Khi trẻ mút tay hay gặm những vật xung quanh, não bộ không chỉ tiếp nhận cảm giác đơn lẻ, mà còn kết hợp nhiều thông tin để xây dựng hiểu biết về thế giới. Đây là một bước tiến quan trọng trong quá trình hình thành nhận thức, đánh dấu sự phát triển rõ rệt về trí tuệ và khả năng học hỏi của trẻ.

Phối hợp tốt giữa tay và miệng

Đừng vội xem nhẹ hành động tưởng chừng rất đơn giản khi một em bé mút ngón tay. Với trẻ sơ sinh, đây không phải là phản xạ ngẫu nhiên, mà là một hành vi đòi hỏi sự phối hợp tinh vi của trí não và cơ thể.

Để đưa bàn tay chính xác vào miệng, não bộ của trẻ phải huy động đồng thời nhiều hệ thống cảm giác và vận động. Trẻ cần quan sát bằng mắt để định vị vị trí bàn tay, điều khiển cánh tay di chuyển đúng hướng và phối hợp tay – mắt một cách nhịp nhàng. Song song đó, các nhóm cơ nhỏ ở bàn tay, miệng và hàm phải được điều chỉnh tinh tế để thực hiện động tác mút một cách trơn tru.

Mỗi lần trẻ mút tay thực chất là một “bài tập thần kinh” quan trọng. Hệ thần kinh trung ương được kích hoạt, các đường kết nối giữa xúc giác và vận động ngày càng trở nên chính xác và hiệu quả hơn. Những lần lặp lại này giống như những chiến thắng nhỏ, giúp não bộ học cách kiểm soát cơ thể ngày càng tốt hơn.

Chính nhờ những hoạt động tưởng chừng rất bản năng ấy, kỹ năng vận động tinh của trẻ dần được hình thành. Đây là nền tảng để trẻ sau này có thể tự ăn, cầm bút, thao tác khéo léo và phát triển nhận thức không gian một cách vững chắc.

Đây là bước khởi đầu của khả năng tự trấn an bản thân ở trẻ sơ sinh

Các nghiên cứu khoa học cho thấy, khi trẻ sơ sinh mút ngón tay, không chỉ các đầu dây thần kinh quanh miệng được kích thích, mà não bộ còn tăng cường tiết ra endorphin, một chất dẫn truyền thần kinh giúp tạo cảm giác dễ chịu và an toàn. Chính cơ chế sinh học này khiến hành động mút tay mang lại cho trẻ cảm giác thư giãn và bình ổn cảm xúc.

Vì vậy, khi cảm thấy khó chịu, căng thẳng hay lo lắng, trẻ sơ sinh thường tự nhiên đưa tay lên miệng để mút. Đây là một trong những hình thức tự xoa dịu sớm nhất, giúp trẻ học cách điều chỉnh cảm xúc ngay từ những ngày đầu đời. Có thể nói, ngoài vòng tay và giọng nói của mẹ, những ngón tay chính là “người tư vấn tâm lý” đầu tiên của trẻ.

Nhiều nghiên cứu dài hạn cũng chỉ ra rằng, những đứa trẻ được tôn trọng nhu cầu mút tay trong giai đoạn đầu đời thường phát triển khả năng chịu đựng căng thẳng và kiểm soát cảm xúc tốt hơn khi lớn lên.

Tuy nhiên, điều quan trọng là bố mẹ cần hiểu đúng và áp dụng nguyên tắc điều độ. Với trẻ dưới 2 tuổi, việc mút ngón tay là một phần tự nhiên của quá trình phát triển. Bố mẹ cần đảm bảo tay bé sạch sẽ và theo dõi tần suất hành vi này. Nếu việc mút tay không diễn ra liên tục hoặc mang tính ám ảnh, thì hoàn toàn không đáng lo ngại.

Khi trẻ bước qua mốc 2 tuổi, nếu thói quen này vẫn kéo dài, bố mẹ có thể nhẹ nhàng hướng dẫn bằng cách tăng cường tương tác, chơi cùng con nhiều hơn và giúp trẻ chuyển hướng sự chú ý sang các hoạt động khác.

Trong trường hợp trẻ vẫn thường xuyên mút ngón tay sau 4 tuổi, hành vi này có thể bắt đầu ảnh hưởng đến sự phát triển răng miệng. Lúc này, nguyên nhân thường không đơn thuần là thói quen, mà có thể liên quan đến cảm giác thiếu an toàn hoặc căng thẳng tâm lý. Trẻ cần được đồng hành, trấn an nhiều hơn và, nếu cần, bố mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ nhi khoa hoặc chuyên gia tâm lý.