Rối loạn ăn uống vô độ - một dạng bệnh lý sức khỏe tâm thần

ThS.Bs Vũ Sơn Tùng (Phó phòng Điều trị rối loạn cảm xúc và ăn uống, Viện Sức khỏe Tâm thần)
Chia sẻ

Trong y khoa, việc ăn uống vô độ, không kiểm soát theo kiểu “rối loạn” được xem là một dạng bệnh lý tâm thần (còn gọi là ăn vô độ tâm thần). Bệnh đặc trưng bởi các giai đoạn ăn không có chế độ, có sự tái diễn. Bệnh nhân thường bận tâm quá mức tới cân nặng của cơ thể, đồng thời có xu hướng sử dụng các biện pháp cực đoan để giảm cân bất chấp như gây nôn, dùng thuốc xổ…

Thông thường, bệnh hay khởi phát ở tuổi vị thành niên và thanh niên. Khởi phát trước tuổi dậy thì hoặc trên 40 tuổi rất hiếm gặp. Bệnh chủ yếu gặp ở nữ giới (tỷ lệ nữ/nam là 3/1). Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất là ở phụ nữ từ 20–29 tuổi. Ở nam giới, tỷ lệ mắc bệnh thấp và ổn định theo thời gian, dao động từ 0,9 đến 1,6%.

Nguyên nhân gây bệnh

Theo Hiệp hội Rối loạn ăn uống và các Rối loạn liên quan (ANAD): Những người trong gia đình có thành viên mắc chứng rối loạn ăn uống có nguy cơ mắc từ 28–74%, cao hơn nhiều so với những người trong gia đình không mắc rối loạn này.

Bên cạnh đó, khi một người, nhất là thanh thiếu niên (đặc biệt là nữ giới) thấy căng thẳng, xấu hổ về việc bị chê bai, cười nhạo về cân nặng, thậm chí bị bắt nạt... cũng dễ thúc đẩy nguy cơ mắc rối loạn ăn vô độ tâm thần. Sự xấu hổ về cân nặng có thể dẫn đến lòng tự trọng thấp và các vấn đề về hình ảnh cơ thể. Một khảo sát của Hiệp hội Rối loạn Ăn uống Quốc gia (NEDA) cũng cho thấy: 40–60% trẻ em từ 6 - 12 tuổi lo lắng về cân nặng hoặc sợ trở nên béo phì.

Rối loạn ăn uống vô độ - một dạng bệnh lý sức khỏe tâm thần - 1

Ảnh minh họa

Hậu quả phải đối mặt

Đau họng và đau dạ dày là 2 hệ quả thể chất rõ ràng và đầu tiên của chứng ăn vô độ. Hàm lượng axit cao trong chất nôn có thể làm hỏng răng và gây xói mòn men răng, răng nhạy cảm và bệnh nướu răng. Theo thời gian, acid cũng có thể gây kích

Người mắc chứng vô độ thường có huyết áp thấp, loạn nhịp tim, thiếu máu. Sự thiếu hụt dinh dưỡng ở người ăn vô độ có thể gây ra sự mất cân bằng nội tiết tố. Giảm ham muốn tình dục, rối loạn chu kỳ kinh nguyệt hoặc mất kinh là những dấu hiệu dễ nhận thấy.

Ngoài các biến chứng về thể chất, người bệnh ăn vô độ tâm thần hầu hết đều trải qua ít nhất một rối loạn tâm thần khác đi kèm. Bệnh không chỉ giới hạn ở một nhóm rối loạn mà có thể xảy ra trên một loạt các rối loạn tâm thần khác nhau: Rối loạn trầm cảm; rối loạn lo âu; rối loạn tâm thần do sử dụng chất; rối loạn nhân cách; rối loạn giấc ngủ; rối loạn ám ảnh nghi thức.

Các rối loạn tâm thần thứ phát có thể gây mệt mỏi, căng thẳng ảnh hưởng nặng nề đến khả năng giao tiếp, khả năng duy trì các mối quan hệ xã hội, làm giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh. Đặc biệt với người bệnh thanh thiếu niên, những rối loạn tâm thần khởi phát ở giai đoạn này có thể sẽ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc hình thành nhân cách cho người bệnh trong tương lai.

Làm cách nào để nhận biết

Người mắc chứng ăn vô độ tâm thần thường có trọng lượng cơ thể bình thường hoặc trên trung bình; lặp đi lặp lại việc ăn uống vô độ và sợ không thể ngừng ăn; tự gây nôn (thường âm thầm), cổ họng luôn bị viêm hoặc đau; các vấn đề về răng do xói mòn men răng do nôn mửa. Tập thể dục quá mức; kinh nguyệt không đều hoặc hoàn toàn không có kinh; lạm dụng thuốc nhuận tràng hoặc thuốc lợi tiểu, gây rối loạn tiêu hóa.

Dấu hiệu nhận biết về cảm xúc liên quan đến ăn vô độ gồm: Cảm giác chán nản về bản thân và vẻ ngoài của cơ thể, bận tâm quá mức về cơ thể; mệt mỏi và ít năng lượng; thiếu tự tin về bản thân đặc biệt là ngoại hình; cảm giác bất lực thậm chí bất mãn sâu sắc với hình dáng và kích thước cơ thể; cảm giác căm ghét bản thân sau khi ăn...

Người bị bệnh ăn vô độ tâm thần thường kèm thêm các rối loạn khác như rối loạn trầm cảm, lo âu, tâm thần do sử dụng chất, chiếm tỷ lệ khoảng 30-50%. Những trường hợp nhẹ chỉ cần trị liệu tâm lý, nặng hơn thì cần dùng thuốc, kết hợp điều trị biến chứng, dùng thuốc điều biến não. Vì vậy, người bệnh cần được đến khám và điều trị tại đúng chuyên khoa Tâm thần để tìm ra nguyên nhân gây bệnh và đạt được hiệu quả điều trị cao nhất.

Chia sẻ

ThS.Bs Vũ Sơn Tùng (Phó phòng Điều trị rối loạn cảm xúc và ăn uống, Viện Sức khỏe Tâm thần)

Tin cùng chuyên mục

Sặc sữa ở trẻ sơ sinh

Sặc sữa ở trẻ sơ sinh

Sặc sữa ở trẻ sơ sinh diễn ra khá thường xuyên nhưng nếu không được sơ cứu đúng cách, trẻ có nguy cơ gặp phải nhiều biến chứng nguy hiểm, đe dọa tính mạng. Vậy hiện tượng trẻ sơ sinh bị sặc sữa là gì? Làm sao để phòng tránh sặc sữa ở trẻ sơ sinh?

Các bài tập thể dục cho người cao tuổi tại nhà

Các bài tập thể dục cho người cao tuổi tại nhà

Những bài tập thể dục dành cho người cao tuổi mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe thể chất và sức khỏe tinh thần. Những ai quan tâm đến việc chọn những bài tập thể dục trong nhà phù hợp, an toàn có thể tham khảo một số bài tập sau.

Hỗ trợ sinh sản cho người tắc vòi trứng

Hỗ trợ sinh sản cho người tắc vòi trứng

Phụ nữ bị tắc vòi trứng có làm thụ tinh trong ống nghiệm IVF được không? Cần làm gì để làm IVF thành công đối với bệnh nhân bị tắc nghẽn ống dẫn trứng. Đây là nỗi trăn trở của nhiều chị em khi mắc phải căn bệnh này.

Nội soi thăm dò buồng tử cung

Nội soi thăm dò buồng tử cung

Kỹ thuật nội soi thăm dò buồng tử cung được coi là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán kịp thời các bệnh lý buồng tử cung, đồng thời hỗ trợ điều trị xử lý các tổn thương một cách tốt nhất, giúp tăng tỉ lệ có thai tự nhiên cũng như tăng hiệu quả chuyển phôi thành công ở các cặp vợ chồng can thiệp hỗ trợ sinh sản.

Kỹ năng sơ cứu tai nạn thường gặp

Kỹ năng sơ cứu tai nạn thường gặp

Theo BS Ngô Đức Hùng - Trung tâm Cấp cứu A9 (BV Bạch Mai), sơ cấp cứu là hành động trợ giúp và chăm sóc ban đầu đối với người bị nạn ngay tại hiện trường; sử dụng phương tiện, dụng cụ có sẵn tại chỗ, khi chưa có sự hỗ trợ của nhân viên y tế; mọi người đều có thể tham gia (được đào tạo – sẵn sàng tham gia).

Tiêm cồn tuyệt đối điều trị u nang tuyến giáp

Tiêm cồn tuyệt đối điều trị u nang tuyến giáp

Nang tuyến giáp là bệnh lý khá phổ biến hiện nay. Dù đa phần bệnh mang yếu tố lành tính nhưng cũng gây ảnh hưởng tới cuộc sống và sức khỏe của người bệnh. Xu hướng điều trị mới, can thiệp không phẫu thuật hay can thiệp tối thiểu như phương pháp tiêm cồn tuyệt đối đang ngày càng được quan tâm, vì tính hiệu quả, nhanh chóng và ít tốn kém hơn so với phẫu thuật.