Nếu như trước đây, khoai mỡ ít được sử dụng trong những bữa cơm hằng ngày thì giờ đây, loại củ giàu dưỡng chất này được nhiều bà nội trợ tin dùng. Không chỉ ngon, giá rẻ mà khoai mỡ có mùi vị đặc trưng, đem nấu canh hay xào hấp đều ngon, tốt cho sức khỏe.
Khoai mỡ có tên khoa học là Dioscorea alata, thuộc họ củ nâu, hay còn được gọi là khoai tím, củ mỡ,... được trồng ở rất nhiều nước như Ấn Độ, châu Phi.
Tại Việt Nam, khoai mỡ thường được trồng nhiều ở vùng nông thôn Nam Bộ như Tây Ninh, Cần Thơ, Đồng Tháp, Vĩnh Long… Với đặc tính dễ trồng, phù hợp với loại đất thịt, tơi xốp, mỗi năm có thể trồng nhiều vụ xen kẽ nhau nên củ khoai mỡ hầu như có quanh năm, giá thành lại tương đối rẻ, dao động từ 25.000 - 35.000 đồng/kg.
Khoai mỡ là loại củ bình dân nhưng mang rất nhiều lợi ích cho sức khoẻ (Ảnh minh hoạ)
Dù vẻ ngoài tương đối xấu xí, lớp vỏ sần sùi giống như vỏ cây nhưng bên trong củ khoai mỡ lại chứa nhiều tinh bột, hương vị ngọt dịu. Thông thường, khoai mỡ sẽ có 2 loại phổ biến đó là ruột trắng và ruột tím, cân nặng dao động từ 1 - 5kg/củ.
Trong Đông y, khoai mỡ có tính bình, vị ngọt, không độc, có tác dụng bổ tỳ, phế, sáp tinh khí, giảm đau, tiêu thũng. Khoa học hiện đại đã khẳng định khoai mỡ là thực phẩm có thành phần dinh dưỡng khá đa dạng gồm chất đạm, chất béo, chất xơ, kali, canxi, sắt, đồng, mangan, vitamin A, vitamin C,...
Cụ thể trong 100g khoai mỡ chứa khoảng 118 calo; 27 gam Carbohydrate (chủ yếu là carbohydrate phức tạp, bao gồm tinh bột và chất xơ); 4 gam chất xơ; khoảng 1,5 gam protein; 816mg Kali và các vitamin C, vitamin B6 và vitamin A (dưới dạng beta-carotene). Dù tên khoai mỡ nhưng loại củ này chứa ít chất béo, khoảng 0,2 gam. Dưới đây là một số lợi ích sức khỏe của củ khoai mỡ.
1) Tốt cho hệ tiêu hoá
Với hàm lượng chất xơ dồi dào, ăn khoai mỡ giúp cho hệ tiêu hoá hoạt động trơn tru hơn khi giúp thúc đẩy nhu động ruột, ngăn ngừa táo bón.
Ngoài ra, lượng chất xơ trong khoai mỡ cũng góp phần tạo nên hệ vi sinh vật đường ruột khỏe mạnh, nó hoạt động như một prebiotic, là thức ăn cho vi khuẩn có lợi trong ruột. Từ đó có thể cải thiện quá trình tiêu hóa, hấp thụ chất dinh dưỡng và tăng cường sức khỏe tổng thể của đường ruột.
Khoai mỡ được nhiều người yêu thích không chỉ ngon ngọt, giàu dinh dưỡng mà có thể chế biến được nhiều món ăn (Ảnh minh họa)
2) Có đặc tính chống oxy hóa
Một trong những lợi ích của việc ăn khoai mỡ là chúng có đặc tính chống oxy hóa do sự hiện diện của các hợp chất khác nhau như vitamin C và chất phytochemical.
Ngoài ra, khoai mỡ giàu beta-carotene, tiền chất của vitamin A. Beta-carotene này hoạt động như một chất chống oxy hóa và được chuyển hóa thành vitamin A trong cơ thể. Vitamin A cũng có chức năng như một chất chống oxy hóa, bảo vệ tế bào khỏi bị hư hại do các gốc tự do gây ra.
3) Góp phần ngăn ngừa ung thư
Cũng nhờ việc chứa nhiều chất chống oxy hóa, phytochemical và chất xơ, ăn khoai mỡ hợp lý sẽ góp phần chung vào tác dụng chống ung thư.
Đồng thời, các hợp chất polyphenol và flavonoid trong khoai mỡ có liên quan đến việc giảm viêm, có thể ức chế sự phát triển của tế bào ung thư.
4) Tốt cho làn da, duy trì sự trẻ trung
Như đã nói ở trên, với hàm lượng giàu các chất chống oxy hoá, khoai mỡ giúp bảo vệ da khỏi stress oxy hóa do các gốc tự do gây ra, có thể dẫn đến lão hóa sớm và tổn thương tế bào da, góp phần mang lại làn da khỏe mạnh và trẻ trung. Ngoài ra, vitamin C cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp collagen, giúp duy trì độ đàn hồi, săn chắc cho làn da.
Bánh khoai mỡ được nhiều bà nội trợ yêu thích, thường hay chế biến (Ảnh minh hoạ)
5) Thúc đẩy sức khỏe tim mạch
Khoai mỡ đóng một vai trò quan trọng trong việc tăng cường sức khỏe tim mạch vì chúng là nguồn cung cấp kali dồi dào. Kali giúp điều chỉnh huyết áp bằng cách chống lại tác dụng của natri và thúc đẩy quá trình giãn mạch, giúp thư giãn và mở rộng mạch máu. Hấp thụ đủ kali có liên quan đến mức huyết áp thấp hơn, do đó làm giảm nguy cơ mắc các bệnh tim mạch.
Cùng với đó, chất xơ trong khoai mỡ cũng có lợi cho sức khỏe tim mạch vì nó giúp điều chỉnh mức cholesterol xấu, duy trì mức cholesterol lành mạnh, góp phần bảo vệ tim mạch.
6) Phù hợp với người ăn kiêng
Vì là thực phẩm chứa ít calo dù nhiều tinh bột nên sử dụng khoai mỡ tốt cho những người ăn kiêng. Khoai mỡ cũng là nguồn cung cấp carbohydrate phức tạp, được tiêu hóa chậm hơn so với carbohydrate đơn giản. Quá trình tiêu hóa chậm hơn này giúp giải phóng năng lượng ổn định có thể giúp ngăn ngừa lượng đường trong máu tăng đột biến và giảm nhanh, giúp bạn giảm cảm giác thèm ăn.
7) Tăng cường hệ thống miễn dịch
Các vitamin A, C, E và khoáng chất như mangan, đồng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ chức năng miễn dịch và duy trì sức khỏe tổng thể.
Mặc dù khoai mỡ rất tốt, ngon miệng nhưng không nên ăn quá nhiều và thường xuyên. Việc sử dụng rau củ quả cần phải đa dạng, nên ăn theo mùa để có thể tăng cường đủ các nhóm chất cho cơ thể.
Đối với những người có hệ tiêu hoá nhạy cảm cần thận trọng khi sử dụng khoai mỡ vì dễ dẫn đến những rối loạn tiêu hóa ngoài mong muốn. Người bị tiểu đường ăn nhiều khoai mỡ cũng sẽ làm tăng lượng đường trong máu, khiến bệnh tiểu đường thêm nghiêm trọng.
