Sau khi phát hiện có vật thể lạ “đào hầm”, “lượn sóng” dưới da gây ngứa khó chịu, người phụ nữ đã đi khám và uống thuốc nhưng không đỡ. Khi làm xét nghiệm chuyên sâu mới phát hiện ra nguyên nhân gây bệnh rất quen thuộc.
Bà N.T.H (55 tuổi) gần đây xuất hiện triệu chứng ngứa, nổi sẩn đỏ hồng dạng ngoằn ngoèo, lượn sóng dưới da cổ chân, tốc độ lan ước tính khoảng 1–2 cm mỗi ngày. Ban đầu khi có triệu chứng, bà H tự điều trị tại nhà theo tư vấn của hiệu thuốc bằng kháng sinh đường uống, kết hợp thuốc bôi ngoài da (không rõ loại). Tuy nhiên, tổn thương không cải thiện mà có xu hướng lan rộng, ngứa tăng dần, buộc phải đến cơ sở y tế thăm khám.
Khai thác bệnh sử, bệnh nhân có nuôi chó mèo 10 năm, không thực hiện tẩy giun định kỳ cho vật nuôi, thường xuyên tiếp xúc trực tiếp với đất vườn và không sử dụng phương tiện bảo hộ lao động. Sinh hoạt ăn uống bệnh nhân cho biết, thực hiện ăn chín, uống sôi không ăn rau sống hay các loại thịt tái sống. Ngoài ra, bệnh nhân không ghi nhận tiền sử dị ứng cũng như các bệnh lý nội khoa hoặc ngoại khoa đáng chú ý.
Khám chuyên khoa Da liễu ghi nhận, tại vùng mu bàn chân phải xuất hiện các sẩn đỏ hồng dạng ngoằn ngoèo, lượn sóng dưới da. Bề mặt tổn thương có hiện tượng đóng vảy do cào gãi. Triệu chứng cơ năng nổi bật là ngứa nhiều tại vị trí tổn thương.
Hình ảnh chân bệnh nhân bị ký sinh trùng "đào hầm" dưới da. Ảnh: BSCC.
Nghi ngờ bệnh nhân bị nhiễm giun sán từ chó mèo nên các bác sĩ đã thực hiện làm một số xét nghiệm cần thiết. Kết quả xét nghiệm cho thấy, dương tính với sán dây chó và giun đũa chó, mèo. Dựa trên các triệu chứng lâm sàng và kết quả cận lâm sàng, bác sĩ kết luận, bệnh nhân mắc hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da. Bệnh nhân được kê đơn thuốc, theo dõi ngoại trú và hẹn tái khám định kỳ để đánh giá đáp ứng điều trị và kiểm soát bệnh. Sau dùng thuốc 2 ngày, các tổn thương của bệnh nhân không còn tiến triển, giảm ngứa. Sau 1 tuần, các tổn thương đã hết và bệnh nhân cũng hết ngứa.
Hay một trường hợp khác là cháu C.L (16 tuổi, ở Bắc Ninh) đi khám trong tình trạng sẩn ngứa kéo dài hơn 1 năm nay. Khoảng một tháng trở lại đây, trước tình trạng ngứa tăng nhiều, tổn thương dạng sẩn cục tập trung nhiều vùng cổ, ngoài ra có rải rác ở cẳng tay, cẳng chân. Nghi ngờ do liên quan đến giun sán nên cháu L được làm các xét nghiệm.
Kết quả cho thấy, cháu L nhiễm sán dây chó mèo và được tư vấn điều trị ngoại trú, cũng như hướng dẫn cách chăm sóc da và tái khám theo lịch. Được biết, gia đình cháu L chưa phát hiện có ai mắc bệnh lý liên quan. Tuy nhiên, gia đình có nuôi chó và có thói quen ăn rau sống, nhưng không có thói quen tẩy giun định kỳ.
ThS.BS Nguyễn Thu Trang – Chuyên khoa Da liễu (Hà Nội) cho biết, hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da là một bệnh lý ký sinh trùng ở người, xảy ra khi ấu trùng giun móc hoặc giun đũa của chó, mèo xâm nhập vào da nhưng không thể phát triển hoàn chỉnh, buộc phải di chuyển trong lớp thượng bì, gây tổn thương da đặc trưng.
Nguồn lây nhiễm bệnh chủ yếu xuất phát từ đất hoặc cát ẩm bị nhiễm phân chó mèo chứa ấu trùng giun móc hoặc giun đũa. Người mắc bệnh thường do đi chân trần, ngồi hoặc nằm trực tiếp trên nền đất, làm vườn hoặc lao động ngoài trời mà không sử dụng các biện pháp bảo hộ.
Còn với sán dây chó, người mắc bệnh thường do nuốt phải trứng sán dây chó khi ăn uống các loại thực phẩm, rau sống bị nhiễm bẩn, hoặc tiếp xúc trực tiếp với chó, cáo, chồn nhiễm bệnh mà không rửa tay sạch. Những trường hợp nuôi chó mèo nhưng không thực hiện tẩy giun định kỳ cho vật nuôi sẽ làm gia tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh.
Để phòng ấu trùng giun đũa chó mèo cần tẩy giun định kỳ cho vật nuôi, đồng thời dùng bảo hộ khi làm vườn, tiếp xúc với đất cát. Ảnh minh họa.
Biểu hiện lâm sàng của hội chứng ấu trùng di chuyển dưới da khá điển hình, gồm: sẩn đỏ; đường hầm ngoằn ngoèo, gờ cao so với mặt da, tiến triển 1-2 cm/ngày; có thể có mụn nước, bọng nước, sưng đỏ, vảy tiết; đặc biệt ngứa rất nhiều… “Ấu trùng không thể phát triển thành giun trưởng thành và có thể tồn tại trong cơ thể người khoảng 5-6 tuần, sau đó bệnh tự khỏi. Tuy nhiên, bệnh gây nên những biểu hiện khó chịu, ngứa ngáy nhiều nên cần được điều trị bằng thuốc đặc trị theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa”, bác sĩ Trang cho hay.
Còn bệnh do ấu trùng sán dây chó Echinococcus thường có tiến triển chậm, có thể không biểu hiện triệu chứng trong thời gian dài. Các nang sán hay ký sinh tại gan (vị trí thường gặp nhất), phổi và các cơ quan khác như thận, lách, tim, tổ chức thần kinh hoặc xương. Các nang sán phát triển chậm, ban đầu ít gây triệu chứng, nhưng khi tăng kích thước có thể gây đau, chèn ép cơ quan, rối loạn chức năng gan - phổi, thậm chí đe dọa tính mạng.
Đặc biệt, trong trường hợp nang sán vỡ, người bệnh có nguy cơ sốc phản vệ, nhiễm trùng nặng, tăng cao bạch cầu ái toan và IgE, gây biến chứng nguy hiểm. Một số trường hợp bệnh có thể kéo dài nhiều năm, tái phát hoặc phải can thiệp phẫu thuật phức tạp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.
Để phòng ngừa, bác sĩ Trang tư vấn, người dân cần thực hiện tẩy giun định kỳ cho chó mèo, hạn chế tiếp xúc trực tiếp với đất hoặc cát ẩm, sử dụng giày dép và găng tay bảo hộ khi lao động ngoài trời, đồng thời giữ gìn vệ sinh môi trường sống, ăn chín uống sôi. Khi thấy các triệu chứng nghi ngờ bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.
