Về mặt giải phẫu học, cổ tử cung là phần dưới của tử cung, được nối với âm đạo ở phía dưới và với tử cung ở phía trên. Tất cả phụ nữ đều có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung, đặc biệt ở những phụ nữ trên 30 tuổi.
Ung thư cổ tử cung là bệnh lý ác tính đứng hàng thứ tư trong số 10 loại ung thư thường gặp ở nữ giới. Theo số liệu thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) năm 2020, ước tính có khoảng 604.000 ca mắc mới và 342.000 ca tử vong do căn bệnh này. Khoảng 90% trong số ca bệnh ung thư cổ tử cung đến từ ở các quốc gia có thu nhập trung bình và thấp.
Phần lớn ung thư cổ tử cung là do HPV (trên 95% ca bệnh). Khoảng 50% các trường hợp tiền ung thư cổ tử cung được cho là do HPV nguy cơ cao (týp 16 và týp 18). HPV chủ yếu lây truyền qua đường tình dục. Ung thư cổ tử cung có thể chữa khỏi nếu được chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời. Tiêm vắc xin phòng ngừa HPV, tầm soát và điều trị sớm các tổn thương tiền ung thư là cách phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả và kinh tế.
Ở giai đoạn sớm, người bệnh ung thư cổ tử cung thường không có biểu hiện hay triệu chứng cụ thể. Khi bệnh ở giai đoạn tiến xa, các triệu chứng bắt đầu xuất hiện rõ hơn do khối u phát triển tại chỗ gây ảnh hưởng tới các cơ quan xung quanh, cũng như di căn xa tới các cơ quan khác trong cơ thể.
Ảnh minh họa
Các dấu hiệu cảnh báo sớm ung thư cổ tử cung: Ra máu và tiết dịch âm đạo bất thường, đau và chảy máu khi quan hệ tình dục. Các dấu hiệu khi bệnh ở giai đoạn tiến xa: Đau vùng chậu, đau lưng, phù chân và đau nhức chân, mệt mỏi, sụt cân, rò phân/nước tiểu qua ngả âm đạo, gãy xương…
Chảy máu âm đạo bất thường: Ra máu âm đạo bất thường là một dấu hiệu cảnh báo sớm ung thư cổ tử cung. Các triệu chứng chảy máu âm đạo thường gặp như: Chảy máu âm đạo sau khi quan hệ tình dục; Chảy máu sau khi mãn kinh; Chảy máu giữa các kỳ kinh; Kinh nguyệt kéo dài; Kinh nguyệt nhiều hơn bình thường.
Tiết dịch âm đạo bất thường: Là một trong các dấu hiệu cảnh báo sớm ung thư cổ tử cung. Các triệu chứng thường gặp như: Dịch tiết ra có thể chứa một ít máu, giữa chu kỳ kinh hoặc sau khi mãn kinh. Dịch tiết có mùi hôi. Dịch có màu khác thường (trắng, trong, dạng nước hoặc màu nâu).
Đau khi quan hệ tình dục: Đây cũng là một trong những dấu hiệu gợi ý ung thư cổ tử cung giai đoạn sớm.
Đau vùng chậu: Đau vùng chậu không phải do ngồi sai tư thế, nằm hay đau không giải thích được có thể là triệu chứng của ung thư cổ tử cung. Cơn đau thường gặp ở vị trí gần ruột thừa hoặc ở vùng giữa của xương chậu. Đây có thể là dấu hiệu của ung thư cổ tử cung ở giai đoạn tiến xa (khi u chèn ép các cơ quan trong vùng chậu, di căn xương…).
Phù chân: Phù chân không giải thích được có thể là một dấu hiệu ung thư cổ tử cung. Các tế bào ung thư di căn đến các hạch bạch huyết vùng chậu gây chèn ép đường dẫn lưu bạch huyết (còn được gọi là phù bạch huyết).
Các dấu hiệu khác như: Sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi, chán ăn kéo dài, gãy xương do di căn xương, rối loạn đại-tiểu tiện do u phát triển gây chèn ép trực tràng-bàng quang…
Tầm soát là phát hiện những thay đổi tiền ung thư hay ung thư giai đoạn sớm khi chưa có dấu hiệu hay triệu chứng của bệnh, mục đích nhằm điều trị sớm và giúp giảm tỷ lệ tử vong do bệnh. Tiêm vắc-xin phòng ngừa HPV giúp bảo vệ cơ thể chống lại các loại virus HPV thường gây ra ung thư cổ tử cung, âm đạo và âm hộ. Tuy nhiên, tiêm vắc-xin không thể thay thế cho việc tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ.
