Đây là ngành học được đánh giá có nhiều tiềm năng trong tương lai, với bối cảnh thị trường đang cần lượng lớn nhân lực có chuyên môn cao để đảm nhiệm công tác kiểm soát chất lượng, đảm bảo an toàn vệ sinh trong quá trình sản xuất và vận hành thực phẩm trước khi đưa đến tay người tiêu dùng.
Đóng vai trò then chốt trong sản xuất thực phẩm
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, dinh dưỡng và nguồn gốc sản phẩm, có một ngành học đang giữ vai trò then chốt, đào tạo sinh viên có năng lực, khả năng vận hành, kiểm soát chất lượng sản phẩm chính là ngành công nghệ thực phẩm.
Công nghệ thực phẩm không phải ngành học về ẩm thực mà là lĩnh vực đào tạo và nghiên cứu về quá trình sản xuất, bảo quản và kiểm soát chất lượng thực phẩm nhằm đảm bảo an toàn vệ sinh, giá trị dinh dưỡng và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng. Đây là ngành đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thực phẩm sạch, chất lượng và đa dạng cho cộng đồng, đồng thời góp phần nâng cao sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Điểm đặc thù của ngành là sự giao thoa giữa khoa học tự nhiên và ứng dụng thực tiễn. Sinh viên được tiếp cận kiến thức về hóa sinh, vi sinh thực phẩm, công nghệ chế biến, an toàn vệ sinh và tiêu chuẩn chất lượng. Đây chính là nền tảng để đảm bảo thực phẩm không chỉ ngon mà còn an toàn, đồng đều và đạt chuẩn để ra thị trường hay xuất khẩu thực phẩm đến các quốc gia khác.
Ngành Công nghệ thực phẩm trang bị cho người học những kiến thức về bảo quản, chế biến, đánh giá, kiểm định chất lượng sản phẩm, nghiên cứu phát triển sản phẩm mới; vận hành dây chuyền sản xuất…
Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam phát triển mạnh nhờ nhu cầu tiêu dùng nội địa tăng cao và đà xuất khẩu ổn định. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho biết họ gặp khó khăn trong việc tuyển dụng nhân lực có chuyên môn sâu, đặc biệt ở các vị trí kiểm soát chất lượng, nghiên cứu phát triển sản phẩm và quản lý sản xuất.
Theo thống kê, lĩnh vực chế biến thực phẩm và đồ uống đang sử dụng lực lượng lao động rất lớn, song nhóm nhân sự có trình độ đại học trở lên vẫn thiếu hụt. Trong khi đó, số lượng thí sinh đăng ký học Công nghệ thực phẩm mỗi năm chưa tương xứng với nhu cầu thực tế, khiến thị trường lao động luôn trong tình trạng “cung không đủ cầu”.
Tại Việt Nam, ngành Công nghệ thực phẩm được đào tạo bài bản tại nhiều cơ sở giáo dục đại học trên cả nước như: ĐH Bách khoa Hà Nội, trường ĐH Công nghiệp Thực phẩm TP.HCM, trường ĐH Bách khoa TP.HCM, trường ĐH Nông Lâm TP.HCM, trường ĐH Cần Thơ, ĐH Đà Nẵng, ĐH Tây Nguyên… Các thương trình học được thiết kế theo hướng ứng dụng, gắn với nhu cầu doanh nghiệp và thực tiễn sản xuất.
Ngành học này phù hợp với những thí sinh có tư duy logic, yêu thích khoa học, không ngại làm việc với số liệu, quy trình và tiêu chuẩn kỹ thuật. Khác với suy nghĩ phổ biến, Công nghệ thực phẩm không đòi hỏi năng khiếu nấu ăn mà đề cao sự cẩn trọng, chính xác và khả năng phân tích, tổng hợp.
Ngành Công nghệ thực phẩm hiện tuyển sinh với nhiều tổ hợp xét tuyển, gồm: A00 (Toán, Vật lý, Hóa học), A01 (Toán, Vật lý, Tiếng Anh), B00 (Toán, Hóa học, Sinh học), D01 (Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh)...
Thu nhập ổn định, đường nghề nghiệp rõ ràng, dễ phát triển lâu dài
Theo học ngành Công nghệ thực phẩm, sinh viên được trang bị hệ thống kiến thức toàn diện về khoa học và công nghệ liên quan trực tiếp đến thực phẩm – từ nguyên liệu đầu vào cho đến sản phẩm hoàn chỉnh trên thị trường.
Ngay từ những năm đầu, người học tiếp cận các môn nền tảng như hóa học thực phẩm, vi sinh thực phẩm, kỹ thuật phân tích và đánh giá chất lượng, cùng các nguyên tắc về vệ sinh, an toàn thực phẩm. Đây là cơ sở quan trọng giúp sinh viên hiểu rõ bản chất của thực phẩm và những yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng, độ an toàn cũng như giá trị dinh dưỡng của sản phẩm.
Bên cạnh lý thuyết, chương trình đào tạo chú trọng mạnh vào thực hành. Sinh viên thường xuyên làm việc trong phòng thí nghiệm để phân tích thành phần thực phẩm, kiểm tra vi sinh, đánh giá mức độ an toàn và thử nghiệm các công nghệ chế biến mới. Việc tiếp xúc sớm với thiết bị, quy trình và môi trường làm việc thực tế giúp sinh viên hình thành tư duy khoa học, rèn luyện sự cẩn trọng và nâng cao khả năng ứng dụng kiến thức vào sản xuất.
Ở giai đoạn chuyên sâu, sinh viên được học các học phần gắn liền với nhu cầu của ngành công nghiệp thực phẩm như công nghệ chế biến thịt và thủy sản, công nghệ lương thực, sữa và đồ uống, công nghệ chất béo thực phẩm, bảo quản sau thu hoạch và phát triển sản phẩm mới.
Những kiến thức này giúp người học nắm rõ quy trình sản xuất công nghiệp, cải tiến chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường trong nước lẫn xuất khẩu.
Nhờ chương trình đào tạo mang tính ứng dụng cao, sinh viên Công nghệ thực phẩm sau khi tốt nghiệp có nền tảng vững chắc để làm việc trong nhiều lĩnh vực liên quan đến chế biến, kiểm soát chất lượng và nghiên cứu phát triển sản phẩm thực phẩm.
Sau khi tốt nghiệp, sinh viên Công nghệ thực phẩm có thể làm việc tại các nhà máy sản xuất thực phẩm, doanh nghiệp chế biến, công ty xuất nhập khẩu hoặc phòng nghiên cứu sản phẩm. Các vị trí phổ biến gồm: kỹ sư công nghệ thực phẩm, chuyên viên kiểm soát chất lượng, nhân sự nghiên cứu và phát triển sản phẩm, quản lý dây chuyền sản xuất hay chuyên viên an toàn thực phẩm.
Mức lương khởi điểm của sinh viên mới ra trường thường dao động từ 8-15 triệu đồng mỗi tháng. Khi tích lũy kinh nghiệm và đảm nhận các vị trí chuyên môn cao hơn, thu nhập có thể tăng lên 20-40 triệu đồng, thậm chí cao hơn tại các doanh nghiệp lớn hoặc công ty có vốn đầu tư nước ngoài.
Trong tương lai, ngành Công nghệ thực phẩm được đánh giá là một trong những ngành học có tính ứng dụng cao và nhu cầu nhân lực ổn định trong dài hạn. Với nền tảng kiến thức khoa học vững chắc, kỹ năng thực hành bài bản và cơ hội việc làm đa dạng, sinh viên theo học ngành này có nhiều lợi thế khi gia nhập thị trường lao động.
