Dù trước đây chỉ được sử dụng để làm hàng rào và nhiều người nghĩ rằng không thể ăn được, nhưng hiện nay, loại cây này đã trở thành một đặc sản lạ được ưa chuộng trong các nhà hàng.
Rau củ khởi, còn được gọi là khởi tử hay câu kỷ, phân bố nhiều tại các huyện vùng cao như Sa Pa, Bắc Hà, Bát Xát. Đây là loại cây leo, thân rậm rạp, có nhiều gai nhọn, trước kia chủ yếu mọc hoang trên các triền đồi, bãi đất trống, ven nương rẫy hoặc dọc các con đường miền núi.
Nhờ đặc tính sinh trưởng khỏe, dễ sống, chịu được điều kiện khắc nghiệt, cây củ khởi thường được người dân trồng làm hàng rào tự nhiên để ngăn gia súc, vừa tiện lợi vừa không tốn nhiều công chăm sóc. Chỉ cần trồng một lần, cây có thể cho thu hoạch quanh năm, đặc biệt là phần đọt non và lá non.
Cây rau củ khởi – đặc sản vùng cao được nhiều người yêu thích
Trước đây, vì thân cây củ khởi có gai và thân ken dày, người dân ở Lào Cai thường trồng nó làm hàng rào. Sau đó, nhờ vào hương vị hơi đắng ngọt và mùi thơm đặc trưng, nhiều người dân địa phương đã bắt đầu hái đọt non và lá của cây củ khởi để sử dụng trong các món ăn.
Người dân ở Lào Cai đã biến loại rau xưa này thành một món ăn hấp dẫn, có thể được chế biến thành nhiều món như luộc, nấu canh xương, canh thịt băm, canh tôm, và thậm chí là lẩu. Khi nấu, chỉ cần đun nước sôi rồi bắc nồi ra ngay, vì để lâu trên bếp có thể làm mất đi hương thơm của rau. Canh từ rau củ khởi ăn nóng và nguội đều thơm ngon. Mặc dù có vị hơi đắng ở đầu lưỡi khi ăn, nhưng sau đó lại để lại một vị ngọt bùi, khiến người ăn không cảm thấy ngán.
Canh rau củ khởi thom ngon giàu dinh dưỡng, thích hợp cho người có thể ăn được vị đắng mà ngọt hậu
Rau củ khởi không chỉ ngon miệng mà còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe và được sử dụng để giải rượu. Đây cũng là lý do loại rau tưởng chừng giản dị này ngày càng được nhiều người quan tâm, nhất là những thực khách yêu thích trải nghiệm ẩm thực vùng miền.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch vùng cao, rau củ khởi dần được biết đến rộng rãi hơn. Nhiều nhà hàng, quán ăn tại Sa Pa đã đưa loại rau này vào thực đơn, giới thiệu như một đặc sản bản địa dành cho du khách. Thực khách từ các thành phố lớn, sau khi thưởng thức tại chỗ, thường tìm mua mang về làm quà hoặc đặt hàng qua các kênh trực tuyến.
Đặc sản vùng cao được người thành phố săn tìm với giá khá cao
Nhiều người dân đã trở nên quan tâm và tìm mua loại rau này với giá khoảng 75.000 đồng/kg, thậm chí còn có địa chỉ bán trên chợ mạng với giá 70.000 đồng/kg. Tuy nhiên, do thân và lá mềm, dễ dập nát, thời gian bảo quản ngắn, rau củ khởi khó vận chuyển đi xa và không phổ biến tại các chợ dân sinh hay siêu thị lớn. Phần lớn người mua phải đặt trước hoặc mua qua các đầu mối quen biết tại Lào Cai và các chợ mạng chuyên bán đặc sản vùng cao.
