Không chỉ gây ấn tượng bởi sắc hồng cam rực rỡ và vị ngọt thanh dễ ăn, quýt hồng Lai Vung còn là loại trái cây đắt khách mỗi địp Tết đến xuân về.
Trong danh sách những loại quả tốt nhất thế giới do trang ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn, cam quýt nằm ở vị trí thứ 13. Nổi bật là trái quýt hồng Lai Vung, đặc sản gắn bó lâu đời với người dân vùng đất Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp. Đây là loại trái cây không thể thiếu trong dịp Tết Nguyên đán, được nhiều người ưu tiên lựa chọn.
Quýt hồng Lai Vung được trồng tập trung tại xã Lai Vung và bước vào mùa thu hoạch từ giữa tháng Chạp đến ra Giêng. Đây cũng là thời điểm loại quả này xuất hiện dày đặc tại các chợ Tết, siêu thị và cửa hàng trái cây trên khắp cả nước.
Về hình dáng, quýt hồng Lai Vung có dáng tròn đều, hai đầu hơi dẹp và lõm nhẹ. Khi chín, lớp vỏ mang màu hồng cam đặc trưng, đôi lúc còn xen nhẹ sắc xanh non, tạo nên vẻ tự nhiên bắt mắt. Vỏ quýt mỏng, căng bóng, dễ bóc và tỏa mùi thơm dịu như tinh dầu. Bên trong là phần ruột đỏ au, mọng nước, vị ngọt thanh xen chút chua nhẹ, ăn không gắt mà rất vừa miệng.
Không chỉ là loại trái cây dùng để thưởng thức, quýt hồng Lai Vung còn được xem là đặc sản trưng Tết. Trong quan niệm dân gian, quýt là biểu tượng của sự may mắn, sung túc và phát đạt, vì thế thường được lựa chọn bày mâm ngũ quả, đãi khách đầu năm hay làm quà biếu ngày Tết. Sắc hồng cam tươi tắn của quýt giúp không gian ngày xuân thêm ấm áp và tràn đầy sinh khí.
Trên thị trường hiện nay, giá quýt hồng Lai Vung dao động từ 40.000 đến 65.000 đồng/kg, tùy kích thước quả và thời điểm cận Tết. Dù giá không rẻ so với nhiều loại quýt khác, nhưng người tiêu dùng vẫn sẵn sàng chi tiền bởi chất lượng và danh tiếng của đặc sản trăm năm tuổi này.
Theo nhiều tài liệu, cây quýt hồng đã được trồng trên đất Lai Vung từ đầu thế kỷ XX. Ban đầu, đây chỉ là giống quýt bình thường, nhưng nhờ thổ nhưỡng đặc biệt của vùng đất ven sông, khí hậu ôn hòa, giống quýt này dần cho trái có màu sắc đẹp, hương vị thơm ngon hơn hẳn và trở thành đặc sản nức tiếng. Quýt hồng ra hoa từ tháng 3 âm lịch, sau khoảng 8 tháng thì chín, đến tháng 12 là thời điểm thu hoạch rộ nhất.
Theo người dân địa phương, việc trồng quýt hồng không hề đơn giản. Có những năm thời tiết nắng nóng kéo dài khiến cây rụng trái nhiều, song nhờ áp dụng quy trình canh tác hữu cơ và kỹ thuật tưới nước hợp lý, vườn quýt vẫn cho trái đều, bóng đẹp, màu sắc đạt chuẩn. Khoảng 2–3 tháng trước Tết, thương lái đã vào tận vườn đặt cọc, tự thu hái hoặc mua lại để chuyển đi các tỉnh.
Do vỏ quýt rất mỏng và mềm, quá trình thu hoạch đòi hỏi sự khéo léo, nhẹ tay để hạn chế trầy xước, hư hỏng. Nhờ đó, quýt mới giữ được độ tươi ngon khi vận chuyển xa. Người tiêu dùng cũng cho biết, nếu bảo quản cẩn thận trong ngăn mát tủ lạnh, quýt hồng Lai Vung có thể để tươi đến cả tháng.
Đáng chú ý, vài năm trở lại đây, quýt hồng Lai Vung còn được tạo dáng bonsai để trưng Tết. Những chậu quýt cao chưa đến 1m, đặt trong chậu nhỏ nhưng sai trĩu 30–50 trái, màu sắc và hương vị không thua cây trồng đất. Mỗi chậu có giá từ vài triệu đồng và thường phải đặt trước mới mua được. Để tạo ra một cây quýt bonsai đẹp, người trồng cần tay nghề cao, từ khâu chiết cành, xử lý ra trái sớm cho đến tạo dáng, tạo tán cầu kỳ.
