Khi được phát triển đúng cách, những thói quen tốt sẽ trở thành hành trang vững chắc giúp trẻ tự tin hơn.
Trong quan niệm của nhiều bậc phụ huynh, nhìn vào điểm số hiện tại có thể dự đoán phần nào tương lai của trẻ. Điểm cao thường được xem là thước đo năng lực, là “tấm vé an toàn” để con bước vào những chặng đường học tập và sự nghiệp thuận lợi hơn.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy điểm số chỉ phản ánh một phần rất nhỏ khả năng của trẻ ở từng thời điểm. Điều thực sự quyết định một đứa trẻ có thể đi xa đến đâu trong cuộc sống lại nằm ở những phẩm chất cốt lõi hình thành từ sớm – những yếu tố không dễ thể hiện trên bảng điểm. Đó là cách trẻ đối diện với khó khăn, khả năng tự học, năng lực thích nghi và thái độ sống trước thử thách.
Nhiều nghiên cứu về giáo dục chỉ ra rằng, những đứa trẻ trưởng thành thành công thường sở hữu nền tảng tâm lý vững vàng và thói quen tích cực. Bố mẹ có thể quan sát và nuôi dưỡng 4 đặc điểm quan trọng, trẻ lớn lên với nhiều triển vọng và khả năng thành công cao trong tương lai.
Đứa trẻ có thể quản lý cảm xúc của bản thân
Theo nhà tâm lý học người Mỹ Daniel Goleman: “Trí tuệ cảm xúc là chìa khóa quyết định thành công trong cuộc sống”, và trong đó, khả năng quản lý cảm xúc chính là nền tảng quan trọng nhất. Người biết kiểm soát cảm xúc hiểu bản thân, biết điều chỉnh hành vi phù hợp với hoàn cảnh, từ đó đưa ra những lựa chọn đúng đắn hơn.
Nhiều nghiên cứu cho thấy, trẻ em sở hữu kỹ năng quản lý cảm xúc tốt thường có mối quan hệ xã hội hài hòa hơn, khả năng học tập ổn định hơn và dễ thích nghi với áp lực trong học tập lẫn công việc sau này. Khi gặp thất bại, các em ít rơi vào hoảng loạn hay buông xuôi, mà biết bình tĩnh tìm cách giải quyết vấn đề.
Vậy cha mẹ có thể giúp con rèn luyện kỹ năng này như thế nào? Bước đầu tiên là dạy trẻ nhận diện cảm xúc của chính mình. Khi trẻ tức giận, buồn bã, lo lắng hay vui sướng, bố mẹ hãy gọi tên cảm xúc đó cùng con, giúp trẻ hiểu rằng cảm xúc nào cũng là điều bình thường.
Tiếp theo, hướng dẫn trẻ cách thể hiện cảm xúc một cách phù hợp. Trẻ cần được khuyến khích diễn đạt suy nghĩ và cảm xúc bằng lời nói. Khi trẻ học được cách nói ra “con đang buồn”, “con cảm thấy không công bằng”, trẻ cũng đang học cách giải tỏa cảm xúc mà không gây tổn thương cho bản thân và người khác.
Cuối cùng, bố mẹ chính là tấm gương quan trọng nhất. Trẻ em quan sát và học hỏi từ cách người lớn phản ứng trước căng thẳng, mâu thuẫn và thất vọng. Khi bố mẹ biết kiềm chế cơn nóng giận, giải quyết vấn đề bằng đối thoại và giữ thái độ bình tĩnh, trẻ sẽ dần hình thành thói quen quản lý cảm xúc một cách tự nhiên.
Đứa trẻ có tính kiên trì trước khó khăn
Những đứa trẻ có tính kiên trì thường không dễ dàng bỏ cuộc khi đối mặt với khó khăn hay thất bại. Thay vì nản lòng, các em sẵn sàng thử lại, điều chỉnh cách làm và tiếp tục nỗ lực cho đến khi đạt được mục tiêu. Chính khả năng bền bỉ này giúp trẻ từng bước vượt qua giới hạn của bản thân và tiến bộ ổn định theo thời gian.
Bố mẹ nuôi dưỡng sự kiên trì cho con thông qua những việc nhỏ hàng ngày. Đó có thể là thói quen chạy bộ mỗi sáng, luyện tập một nhạc cụ, hoàn thành một cuốn sách hay duy trì việc học một kỹ năng mới. Điều quan trọng không nằm ở việc trẻ làm giỏi đến đâu, mà là có duy trì đều đặn hay không.
Trong quá trình rèn luyện, việc trẻ cảm thấy mệt mỏi, chán nản hoặc muốn bỏ cuộc là điều khó tránh. Lúc này, bố mẹ nên đồng hành và động viên kịp thời: ghi nhận nỗ lực của con, giúp con chia nhỏ mục tiêu và cùng con tìm ra cách vượt qua khó khăn..
Trẻ được rèn luyện kỹ năng xã hội tốt
Kỹ năng xã hội tốt giống như một chiếc chìa khóa quan trọng, giúp trẻ mở ra nhiều cánh cửa cơ hội trong học tập, công việc và cuộc sống sau này. Trong một xã hội ngày càng đề cao sự hợp tác và kết nối, việc biết cách giao tiếp, ứng xử và xây dựng mối quan hệ đóng vai trò không kém gì năng lực học tập.
Trên thực tế, chúng ta phải tương tác với rất nhiều kiểu người khác nhau. Một đứa trẻ hòa đồng, biết tôn trọng và thấu hiểu người khác thường dễ dàng tạo dựng các mối quan hệ tích cực, từ đó nhận được nhiều sự hỗ trợ, tin tưởng và cơ hội hơn trong quá trình trưởng thành.
Nhiều nghiên cứu và thống kê trong môi trường làm việc cho thấy, những người có kỹ năng giao tiếp và quan hệ cá nhân tốt thường có khả năng thăng tiến cao hơn so với những người gặp khó khăn trong tương tác xã hội. Điều này cho thấy, thành công không chỉ phụ thuộc vào năng lực chuyên môn mà còn gắn chặt với cách con người kết nối và làm việc cùng nhau.
Vì vậy, bố mẹ nên tạo điều kiện để con tham gia nhiều hoạt động xã hội phù hợp với lứa tuổi như sinh hoạt nhóm, thể thao, câu lạc bộ hay các hoạt động cộng đồng. Những môi trường này giúp trẻ học cách làm quen, hợp tác và giải quyết mâu thuẫn trong tương tác thực tế.
Bên cạnh đó, việc dạy trẻ những nghi thức và kỹ năng xã hội cơ bản là vô cùng cần thiết, chẳng hạn như cách chào hỏi lễ phép, lắng nghe người khác nói, biết chờ đến lượt mình và tôn trọng sự khác biệt. Đây là nền tảng để trẻ giao tiếp tự tin và văn minh.
Thông qua những trải nghiệm tương tác hàng ngày, kỹ năng xã hội của trẻ sẽ dần được hình thành và hoàn thiện, trở thành lợi thế giúp trẻ dễ dàng thích nghi và thành công trong tương lai.
Có sự tò mò và khao khát kiến thức
Nhà khoa học vĩ đại Isaac Newton đã phát hiện ra định luật vạn vật hấp dẫn bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: vì sao quả táo lại rơi xuống đất mà không bay lên trời? Chính sự tò mò trước những hiện tượng quen thuộc ấy đã thôi thúc ông quan sát, suy ngẫm và liên tục tìm kiếm lời giải, mở ra bước ngoặt lớn trong lịch sử khoa học.
Sự tò mò và ham muốn hiểu biết là khởi nguồn của các phát minh, động lực thúc đẩy con người học hỏi và tiến bộ. Khi trẻ giữ được tinh thần đặt câu hỏi, dám nghi ngờ và muốn khám phá thế giới xung quanh, não bộ của trẻ luôn ở trạng thái chủ động, linh hoạt và sáng tạo.
Vì vậy, bố mẹ cần trân trọng và bảo vệ sự tò mò tự nhiên của con. Khi trẻ đặt câu hỏi, đừng vội vàng gạt đi hay trả lời qua loa, hãy kiên nhẫn lắng nghe, cùng con tìm câu trả lời, hoặc khuyến khích con tự khám phá.
Bên cạnh đó, việc cung cấp cho trẻ môi trường học tập phong phú như sách, phim khoa học, trò chơi tư duy, thí nghiệm đơn giản… sẽ giúp trẻ thỏa mãn trí tò mò một cách lành mạnh và có định hướng. Đồng thời, hãy khuyến khích trẻ thử những điều mới, chấp nhận sai sót và học từ trải nghiệm, từ đó nuôi dưỡng tinh thần sáng tạo và đổi mới.
