Loại quả này được ưa chuộng vào mùa hè vì thịt giòn, mọng nước, thơm ngọt. Vào mùa, chúng được bán tràn ngập các chợ và siêu thị với giá tới 40.000 đồng/kg.
Quả lê xếp thứ 15 trong danh sách 20 trái cây tốt nhất cho sức khỏe do một trang web ẩm thực nổi tiếng của Anh bình chọn. Loại quả này được ưa chuộng vì thịt giòn, mọng nước, thơm ngọt. Nổi bật là quả lê rừng hay còn gọi là mắc cọp, một đặc sản đặc sắc của vùng cao Sìn Hồ (Lai Châu).
Từng bị xem là thứ quả rừng mọc hoang, chín rụng không ai đem ra mua bán, nhưng vài năm trở lại đây mắc cọp bất ngờ “lên đời”, trở thành đặc sản mùa hè được ưa chuộng ở nhiều nơi, đặc biệt là Hà Nội.
Cây mắc cọp sinh trưởng tốt ở những khu vực có độ cao trên 1.000 m so với mực nước biển, khí hậu mát mẻ quanh năm. Quả mắc cọp mang hình dáng tròn hơi dẹt, kích thước nhỏ, vỏ sần sùi và có màu nâu đặc trưng khi chín nên còn được gọi là “lê nâu” hay “lê rừng”.
Cây mắc cọp thường ra hoa vào cuối mùa xuân, khoảng tháng 3–4. Sau khi hoa nở chừng một tháng thì bắt đầu đậu quả. Đến đầu hè, quả non xuất hiện và khi thu sang thu, khoảng tháng 9–10, mắc cọp bước vào chính vụ thu hoạch. Khi còn non, quả có màu xanh, lấm tấm chấm nâu; phần thịt quả trắng, vị chua và hơi chát. Nhưng khi chín, toàn bộ vỏ chuyển sang màu vàng nhạt đến nâu đỏ, thịt quả trở nên giòn, nhiều nước, vị ngọt đậm xen lẫn chút chua nhẹ, thanh mát và để lại dư vị rất riêng.
Hiện nay, mắc cọp được chia thành 2 loại phổ biến là mắc cọp xanh và mắc cọp nâu. Mắc cọp xanh có hình dáng giống quả lê, vỏ xanh, khi ăn có vị chua dịu, chát nhẹ và mùi thơm tự nhiên. Trong khi đó, mắc cọp nâu tròn hơn, hơi dẹt, vỏ cứng và sẫm màu; khi chín cho vị ngọt rõ rệt hơn, ít chát, càng ăn càng thấy mát miệng.
Mắc cọp rừng thường có kích thước nhỏ, mã không đẹp nhưng được nhiều người đánh giá là ngọt và đảm bảo sạch. Còn mắc cọp trồng cho quả to, đẹp, dễ tiêu thụ và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.
Trước đây, mắc cọp mọc hoang khắp núi rừng Tây Bắc, chỉ được người đi rừng hái ăn giải khát vì nhiều nước, ít ai nghĩ đến chuyện buôn bán. Tuy nhiên, vài năm gần đây, khi nhu cầu thị trường tăng, loại quả này nhanh chóng trở thành đặc sản mùa hè được ưa chuộng. Nhờ dễ trồng, trồng một lần có thể thu hoạch trong nhiều năm, cây mắc cọp đã giúp nhiều hộ dân vùng cao cải thiện thu nhập.
Trên thị trường, mắc cọp được bày bán khá phổ biến ở chợ truyền thống lẫn chợ online với giá dao động từ 25.000–40.000 đồng/kg tùy loại và thời điểm. Đầu mùa, hàng khan hiếm nên giá thường cao hơn; giữa mùa, nguồn cung dồi dào, giá “mềm” hơn, phù hợp với nhiều gia đình.
Theo kinh nghiệm của người bán, khi chọn mua mắc cọp nên ưu tiên những quả già, vỏ nhẵn, không thâm đen, không giập nát, cuống còn tươi để đảm bảo vị ngọt và nhiều nước.
Với hương vị lạ mà quen, vừa ngọt thanh vừa mát lành, mắc cọp đã chinh phục nhiều tín đồ hoa quả. Đặc biệt, khi được bảo quản mát trong tủ lạnh, quả càng giòn và dễ ăn, trở thành món giải nhiệt lý tưởng trong những ngày hè oi ả.
