Những đứa trẻ lớn lên xa cách với bố mẹ thường được nuôi dưỡng trong những kiểu gia đình này.
Trong hành trình làm bố mẹ, ai cũng mong đến khi con khôn lớn, mối quan hệ vẫn giữ được sự gần gũi, tin cậy và yêu thương.
Thế nhưng thực tế cho thấy, có không ít đứa trẻ khi trưởng thành lại dần xa cách bố mẹ, ít chia sẻ và tình cảm trở nên nhạt dần. Điều này không phải xảy ra một cách ngẫu nhiên, mà thường bắt nguồn từ môi trường gia đình nơi trẻ được nuôi dưỡng từ nhỏ.
Cách bố mẹ yêu thương, giao tiếp và đồng hành cùng con trong những năm tháng đầu đời sẽ âm thầm định hình mức độ gắn bó khi lớn lên. Theo đó, có 4 kiểu môi trường gia đình dễ khiến trẻ khó xây dựng sự kết nối sâu sắc với bố mẹ, điều mà các bậc phụ huynh cần sớm nhận ra để kịp thời điều chỉnh.
Các gia đình thường xuyên cãi nhau
Trong những gia đình thường xuyên xảy ra mâu thuẫn, bố mẹ có thể tranh cãi vì những chuyện rất nhỏ, lặp đi lặp lại trong cuộc sống hàng ngày. Những lời qua tiếng lại, dù không cố ý, vẫn tạo nên một bầu không khí căng thẳng.
Sống lâu ngày trong môi trường ấy, trẻ dễ rơi vào trạng thái lo âu và bất an. Trẻ có thể sợ hãi, thu mình, thậm chí dần hình thành cảm giác oán giận, cho rằng gia đình không còn là nơi an toàn để trở về và được yêu thương.
Khi trưởng thành, những ký ức này khiến trẻ có xu hướng né tránh ngôi nhà từng gắn với nhiều cảm xúc tiêu cực. Mối quan hệ giữa con cái và bố mẹ vì thế mà trở nên xa cách, dù sâu thẳm bên trong vẫn còn tình cảm.
Chuyên gia gợi ý cách thay đổi:
Học cách quản lý cảm xúc: Bố mẹ cần ưu tiên sự bình tĩnh trước khi giải quyết vấn đề. Khi có bất đồng, hãy cho nhau khoảng thời gian để hạ nhiệt, sau đó trao đổi bằng giọng điệu ôn hòa và tôn trọng. Điều này giúp mâu thuẫn được giải quyết tốt hơn, tạo cho con cảm giác an toàn.
Chủ động giải thích với con: Nếu tranh cãi đã xảy ra, bố mẹ nên nhẹ nhàng nói chuyện với con sau đó. Hãy cho con hiểu rằng đó chỉ là mâu thuẫn giữa người lớn, không phải lỗi của con, và tình yêu bố mẹ dành cho con vẫn luôn vẹn nguyên. Sự giải thích kịp thời sẽ giúp trẻ bớt lo lắng và cảm thấy được trấn an.
Gia đình quá khắt khe
Trong một số gia đình, bố mẹ đặt nhiều kỳ vọng vào con và xây dựng hệ thống quy tắc nghiêm ngặt cho cả học tập lẫn sinh hoạt hàng ngày. Với mong muốn con “nên người”, mọi sai sót, dù nhỏ, cũng dễ bị phê bình hoặc xử lý quá nặng nề.
Lớn lên trong bầu không khí nhiều áp lực, trẻ thường cảm thấy bị gò bó và không có không gian để là chính mình. Trẻ dần sợ nói ra suy nghĩ thật, ngại bộc lộ cảm xúc, và vô thức dựng lên khoảng cách với bố mẹ. Theo thời gian, sự xa cách ấy thường đến từ cảm giác không được thấu hiểu.
Chuyên gia gợi ý cách thay đổi:
Điều chỉnh kỳ vọng cho phù hợp: Bố mẹ có thể nới lỏng yêu cầu ở những thời điểm cần thiết, cho con cơ hội được thử, phạm lỗi và học hỏi. Trong học tập, thay vì chỉ nhìn vào kết quả, hãy ghi nhận quá trình cố gắng và sự tiến bộ từng bước của con.
Khuyến khích con được bày tỏ: Hãy tạo một không gian an toàn để trẻ nói lên suy nghĩ và cảm xúc của mình. Khi trẻ chia sẻ, bố mẹ nên lắng nghe bằng sự kiên nhẫn, đáp lại bằng thái độ thấu hiểu và ủng hộ, để cảm nhận rằng tiếng nói của mình được tôn trọng.
Những gia đình xem trọng vật chất hơn thời gian cá nhân
Nhiều bố mẹ dành phần lớn thời gian và sức lực cho công việc, với mong muốn mang đến cho con một cuộc sống đầy đủ hơn về vật chất. Vì quá bận rộn, bố mẹ vô tình có ít cơ hội ở bên con, và thường nghĩ rằng những món quà, sự chu cấp hay điều kiện tốt hơn chính là cách thể hiện tình yêu thương.
Thế nhưng, trong hành trình trưởng thành, điều trẻ cần nhất không phải là những thứ có thể mua được, mà là sự hiện diện đều đặn và quan tâm chân thành của bố mẹ. Khi thiếu vắng sự đồng hành, trẻ dễ cảm thấy cô đơn, như thể mình không thực sự quan trọng. Cảm giác hụt hẫng này, nếu kéo dài, có thể khiến mối liên kết tình cảm giữa trẻ và bố mẹ trở nên nhạt dần khi trẻ lớn lên.
Chuyên gia gợi ý cách thay đổi:
Chủ động dành thời gian cho con: Dù công việc bận rộn đến đâu, bố mẹ cũng nên cố gắng sắp xếp những khoảng thời gian cố định để ở bên con. Có thể là buổi tối cùng xem phim, chơi trò chơi, hoặc một ngày cuối tuần đi dạo, trò chuyện nhẹ nhàng.
Ưu tiên thời gian chất lượng: Khi đã ở bên trẻ, hãy thật sự hiện diện. Tạm gác điện thoại, lắng nghe con chia sẻ, quan tâm đến những điều tưởng chừng rất nhỏ trong thế giới của con. Chính sự chú tâm ấy giúp trẻ cảm nhận được yêu thương và trân trọng.
Bố mẹ thiên vị giữa các con
Trong những gia đình có nhiều con, đôi khi bố mẹ vô tình dành nhiều sự quan tâm hơn cho một đứa trẻ nào đó, trong khi đứa trẻ còn lại cảm thấy mình bị bỏ quên. Sự thiên lệch này, dù không xuất phát từ chủ ý, vẫn có thể khiến trẻ mang trong lòng cảm giác thiệt thòi, tủi thân và cho rằng bản thân không thật sự quan trọng trong mắt bố mẹ.
Khi tình yêu thương không được phân bổ cân bằng, mối quan hệ giữa các con dễ nảy sinh căng thẳng, so sánh và ganh tỵ. Về lâu dài, những đứa trẻ từng cảm thấy bị bỏ rơi có xu hướng khép mình lại, dù bên ngoài vẫn tỏ ra ngoan ngoãn và bình thường.
Chuyên gia gợi ý cách thay đổi:
Cố gắng đối xử công bằng: Bố mẹ nên ý thức hơn trong cách quan tâm và thể hiện tình yêu với từng đứa con. Từ việc khen ngợi, động viên đến những món quà nhỏ, hãy cân nhắc cảm xúc của mỗi trẻ để không ai cảm thấy mình kém quan trọng hơn.
Tôn trọng sự khác biệt cá nhân: Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, với tính cách, khả năng và nhu cầu khác nhau. Khi bố mẹ nhìn thấy và trân trọng nét riêng ấy, trẻ sẽ cảm nhận được rằng mình được yêu thương vì chính con người mình, không phải vì sự so sánh với anh chị em.
Môi trường gia đình có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển cảm xúc của trẻ và mối quan hệ lâu dài giữa bố mẹ và con cái. Bốn kiểu gia đình được nhắc đến ở trên đều có thể, theo những cách khác nhau, khiến trẻ lớn lên với cảm giác xa cách và thiếu gắn kết.
Vì vậy, điều quan trọng là bố mẹ cần thường xuyên nhìn lại cách nuôi dạy con và bầu không khí trong gia đình, để kịp thời điều chỉnh. Khi trẻ được đồng hành bằng sự yêu thương, lắng nghe và thấu hiểu, mối quan hệ sẽ dần trở nên bền chặt và ấm áp hơn.
Từ đó, mỗi gia đình đều là một nơi an toàn, dịu dàng để trở về, đứa trẻ đều có thể lớn lên khỏe mạnh, hạnh phúc trong vòng tay yêu thương.
